Słownik firmy — Twoje pojęcia jako miary Kopilota

„Marża na konsultingu” dla jednego właściciela to przychód projektu minus jego koszty, dla drugiego — to samo bez rat leasingu, dla trzeciego — bez kosztów auta. Kopilot nie wie, które z nich masz na myśli, więc bez Słownika pyta albo zakłada. Słownik firmy rozwiązuje to raz: definicję mówisz słowami, Kopilot pokazuje ją na Twoich danych, a po Twoim „tak” zapisuje ją jako miarę o nazwie, której używasz.

Co to jest

Miara ze Słownika to wzór złożony ze składników. Każdy składnik to jedna miara z modelu danych firmy — przychód, koszty, zysk, koszty KUP, liczba dokumentów — z własnym zawężeniem:

• jednostki (z ich podjednostkami), np. „Konsulting SAP”,
• kategorie (z podkategoriami), np. tylko „Paliwo”,
• kategorie wykluczone, np. koszty bez „Leasing/rata”,
• kontrahenci, np. przychód od jednego klienta,
• własne pole dokumentów, np. tylko faktury z polem „Projekt” równym „Migracja”.

Wzór łączy składniki działaniami + − × ÷, nawiasami i funkcjami abs, round, greatest, least. Przykłady:

Liczby w wzorze możesz pisać z przecinkiem (0,23) albo z kropką.

Jak zdefiniować pojęcie

Wszystko dzieje się w rozmowie z Kopilotem — w Autopilocie albo w Claude i ChatGPT (narzędzia glossary_preview i glossary_save).

1. Zapytaj o swoje pojęcie, np. „jaką mam marżę na konsultingu?”. Gdy Słownik go nie ma, Kopilot zadaje jedno pytanie: co ma wchodzić, a co nie.
2. Kopilot liczy definicję na Twoich danych bez zapisu — domyślnie za trzy ostatnie pełne miesiące — i pokazuje wynik miesiąc po miesiącu razem z wartością każdego składnika. Sprawdzisz, czy koszty składnika to te, o które chodziło.
3. Po Twoim wyraźnym „tak” Kopilot zapisuje miarę pod nazwą i kluczem (np. marza_konsulting). Bez Twojej zgody narzędzie zapisu odmawia.

Gdy nazwa jednostki pasuje do dwóch miejsc — np. „Eksploatacja” jest pod każdym z dwóch aut — Kopilot nie wybiera sam. Pyta, o które auto chodzi, i zapisuje jednostkę po jej identyfikatorze, więc późniejsza zmiana nazwy niczego nie psuje.

Jak używać zapisanej miary

• W rozmowie. Gdy pytanie używa pojęcia ze Słownika, Kopilot liczy jego miarą i przy liczbie podaje definicję i wersję, np. „Słownik: marza_konsulting v2”. Listę pojęć z ich wartością za ostatni pełny miesiąc pokazuje glossary_list.
• W tabeli z miesiącami. cube_query przyjmuje miarę slownik:<klucz> obok zwykłych miar, z podziałem na miesiące, kwartały albo lata.
• Na pulpicie. Kopilot stawia kafel z miarą ze Słownika — jedną liczbę albo słupki miesięcy. Kafel liczy się przy każdym wejściu, a w stopce pokazuje definicję i wersję.

Wersje i archiwum

Każda zmiana tego, co miara liczy — składników, wzoru, jednostki, oceny — to nowa wersja. Stara wersja zostaje w historii bez zmian (glossary_history pokazuje, kto i kiedy zapisał każdą wersję, dlaczego i co się zmieniło). Przed zapisem zmiany Kopilot pokazuje obok siebie obecną i nową wersję oraz kafle, które się zmienią. Kafle pokazują zawsze wersję, która obowiązuje — nowa wersja nie wymaga zmiany kafla.

Miarę, której już nie chcesz, Kopilot archiwizuje po Twojej zgodzie. Historia zostaje, a kafle z tą miarą pokazują „miara zarchiwizowana” zamiast liczby.

Jak Autopilot to liczy

• Każdy składnik liczy model danych firmy — ten sam, z którego korzystają Warsztat, cube_query i kafle pulpitu — więc liczba ze Słownika zgadza się z nimi co do grosza. Składniki o tym samym zawężeniu Autopilot liczy jednym zapytaniem.
• Kategoria wykluczona to składnik z nią minus składnik samej tej kategorii, z podkategoriami.
• Miesiąc bez dokumentów to zero w składniku kwotowym, a miara procentowa bez podstawy zostaje pusta. Dzielenie przez zero daje puste pole z powodem „brak bazy”, chyba że definicja mówi, że ma dać zero.
• Wynik za okres to wzór liczony na sumach okresu, a nie średnia miesięcy.
• Podatki (ZUS, PIT, VAT) są liczone dla całej firmy, więc składnik z podatkiem nie może mieć zawężenia — Kopilot odmówi takiej definicji z wyjaśnieniem.

Czego jeszcze nie ma

• Miara ze Słownika dzieli się tylko w czasie. Podział na klientów czy jednostki zrobisz zwykłymi miarami albo osobną miarą Słownika.
• Wskaźnika jednostki (KPI) z miary Słownika jeszcze nie utworzysz — miarę na pulpit stawia kafel.
• Ekranu Słownika w Ustawieniach jeszcze nie ma: definicje i historię pokazuje Kopilot.

Dobre praktyki

• Nazywaj pojęcie tak, jak o nim myślisz („Marża na konsultingu”), a w opisie zapisz swoje słowa — Kopilot przechowuje je dosłownie.
• Przy zmianie definicji powiedz, dlaczego — powód trafi do historii wersji.
• Jedno pojęcie, jedna miara: zamiast drugiej miary „marża bez leasingu” zapisz nową wersję tej, której już używasz, jeśli tak ją teraz rozumiesz.