Podatki PIT, ZUS i VAT

Wszystkie wyliczenia podatkowe w AUTOPILOCIE pochodzą z jednego źródła. Niezależnie od tego, gdzie w aplikacji widzisz kwotę podatku, liczona jest tak samo — bez rozjazdów między ekranami.

Co ustawiasz

W Ustawieniach → Ustawienia podatkowe wybierasz:

• Formę opodatkowania: skala podatkowa, podatek liniowy albo ryczałt (z odpowiednią stawką dla Twojej działalności).
• Składki ZUS — automatycznie albo ręcznie. Automatycznie AUTOPILOT idzie za datą rozpoczęcia działalności: 6 miesięcy ulgi na start, potem 24 miesiące małego ZUS-u, potem pełny ZUS — każdy miesiąc dostaje swój etap i nic nie musisz przestawiać. Ręcznie wybierasz stawkę, którą płacisz teraz (ulga na start, mały ZUS, duży ZUS albo JDG obok umowy o pracę) — i zmieniasz ją sam, kiedy zmienia się w ZUS; ręcznie wybrany mały albo duży ZUS nie przechodzi sam w inny. Datę rozpoczęcia podajesz w obu trybach: w ręcznym nie wybiera stawki, ale wyłącza miesiące sprzed założenia firmy i dzieli pierwszy, niepełny miesiąc.
• Status VAT — czynny podatnik albo zwolniony z VAT (art. 113 / zwolnienie przedmiotowe) — oraz częstotliwość rozliczeń (miesięczna/kwartalna) dla czynnych podatników. Jeśli VAT-owcem zostałeś w trakcie działalności, wpisz też dzień rejestracji (patrz niżej).

Nowa firma nie ma tu nic zaznaczonego z góry — ani formy, ani statusu VAT, ani wariantu ZUS. Formę, status VAT i wariant ZUS wybierasz sam w kroku „Ustawienia podatkowe” przy zakładaniu konta (bez wyboru nie przejdziesz dalej), tutaj albo w rozmowie z Kopilotem. Dopóki któregoś brakuje, AUTOPILOT nie liczy podatków, które od niego zależą — mówi, czego brakuje i gdzie to ustawić.

Wariant ZUS to Twój wybór — sama data rozpoczęcia go nie wybiera. Wybór ma dwie postaci: tryb automatyczny (harmonogram ulg od daty rozpoczęcia — zapisujesz go, wybierając ten tryb i zapisując ustawienia z datą, albo mówiąc Kopilotowi, że ZUS ma iść z daty założenia) albo stawka w trybie ręcznym. Dopóki wariantu nie wybierzesz, żaden tryb nie jest zaznaczony z góry, a sama data podana Kopilotowi go nie wybiera — Kopilot dopyta. Firma, która ma wpisaną datę rozpoczęcia, ale wariantu ZUS nikt nie wybrał, dostaje pytanie o wariant wszędzie: w Nadchodzących płatnościach, na Przepływie, na pulpicie, w Kosztach stałych, na stronie jednostki i w Claude (upcoming_payments, cash_free_today, autopilot_profile) — ZUS-u, zdrowotnej i PIT-u nie liczymy wtedy z daty „na wszelki wypadek”.

Historia form opodatkowania

Forma opodatkowania należy do roku: w tym roku możesz być na liniowym, a rok temu byłeś na ryczałcie. Formę bieżącego roku trzyma pole „Forma opodatkowania” powyżej, a jego wpis w historii zapisuje się sam, gdy zapisujesz ustawienia.

Historia to wyłącznie lata minione — planowanej formy na przyszły rok nie zapisujesz. Przechodzisz od stycznia na inną formę? Gdy nowy rok się zacznie, zmień pole „Forma opodatkowania” — od 1 stycznia AUTOPILOT liczy wtedy nową formę, a rok, który minął, zostaje w historii ze starą. Do tego czasu przyszły rok (np. prognoza na styczeń) liczy się formą bieżącą. Wpisy na przyszłe lata zapisane wcześniej zostały usunięte (1.11.2026) — inaczej po Nowym Roku zadziałałyby jak zmiana formy, której w nowym roku nikt nie ustawił.

Forma trwa, dopóki jej nie zmienisz. Rok, który już minął i nie ma wpisu w historii, AUTOPILOT liczy formą, która wtedy obowiązywała: z najbliższego wcześniejszego wpisu, a przed pierwszym wpisem — z najbliższego późniejszego wpisu albo z pola „Forma opodatkowania”. Jeśli zawsze byłeś na jednej formie, historii nie musisz uzupełniać wcale — zobowiązania, Przepływ, Warsztat, strona jednostki i kolumny podatkowe listy faktur policzą miniony rok tą samą formą. Wpis w historii dopisujesz tylko wtedy, gdy w minionym roku byłeś na innej formie. Podatków za rok nie ma („Nie wybrano formy opodatkowania…”) wyłącznie wtedy, gdy formy nie ma ani w Ustawieniach, ani w historii — wtedy ustaw ją w polu „Forma opodatkowania”.

Historię uzupełniasz w Ustawieniach → Ustawienia podatkowe, w sekcji Historia form opodatkowania na dole formularza:

1. Wpisz rok w polu Rok i kliknij Dodaj rok — wyłącznie rok miniony, od pierwszego roku, którego przepisy AUTOPILOT ma w rejestrze, do zeszłego. Zmianę formy na nowy rok wpisujesz w polu „Forma opodatkowania”, gdy ten rok się zacznie.
2. Wybierz formę — nic nie jest zaznaczone z góry. Przy ryczałcie wybierz też stawkę z ustawy — bez niej wiersza nie zapiszesz, bo podatek byłby zgadywany.
3. Wariant ZUS zostaw na ZUS z daty założenia (to opcja wiersza historii, gdy w Ustawieniach wybrany jest tryb automatyczny) — ulga na start, mały ZUS i pełny ZUS idą z daty rozpoczęcia działalności także w minionych latach. Przy roku wybierasz tylko UOP + JDG, jeśli w tym roku pracowałeś na etacie obok firmy (wtedy składki społeczne opłaca pracodawca). Bez daty założenia pole pokazuje ZUS z Ustawień i ma wszystkie warianty, bo etapu nie ma z czego policzyć; w trybie ręcznym pola nie ma — stawka wybrana wyżej obowiązuje w każdym roku.
4. Kliknij Gotowe, a potem Zapisz zmiany na dole formularza — historia zapisuje się razem z ustawieniami.

Wpis minionego roku zmienisz przyciskiem Zmień, a usuniesz koszem (po potwierdzeniu). Okno potwierdzenia mówi, jaką formą ten rok policzymy po usunięciu wpisu i skąd ją weźmiemy (np. „z pola „Forma opodatkowania” w Ustawieniach: liniowy 19%”) — tą formą przeliczą się jego ZUS, zdrowotna i PIT. Wiersz bieżącego roku jest tylko do odczytu, z dopiskiem „bieżący rok, ustawiasz wyżej” — gdyby dało się go zmienić tutaj, Warsztat liczyłby rok na innej formie, niż pokazuje pole nad listą, a następny zapis ustawień i tak by go nadpisał. Ten sam wpis minionego roku może zapisać Kopilot w Claude: powiedz mu, na jakiej formie byłeś w danym roku, a zapisze ją narzędziem autopilot_setup z polem taxFormForYear — z tą samą regułą i z mailem do właściciela o zmianie (usunięcie wpisu mówi, jaką formą rok się przeliczy). Formy na przyszły rok Kopilot nie zapisze: odpowie, że zmianę od stycznia zapisze polem formy, gdy nowy rok się zacznie.

Co AUTOPILOT liczy

• PIT według wybranej formy, z uwzględnieniem progów. Na skali i liniowym zaliczka liczy się narastająco od stycznia, tak jak każe ustawa: to podatek od dochodu od początku roku minus zaliczki należne za wcześniejsze miesiące. Kwota zmniejszająca podatek zużywa się więc na początku roku (pierwsze zaliczki są niższe), drugi próg skali (32%) zaczyna się w miesiącu, w którym dochód od stycznia przekroczy 120 000 zł, a miesiąc ze stratą obniża kolejne zaliczki — sama zaliczka nigdy nie schodzi poniżej zera. Przy rozliczeniu kwartalnym zaliczka to podatek od stycznia do końca kwartału minus zaliczki za poprzednie kwartały, a nie suma trzech miesięcznych. Tą samą metodą liczą Nadchodzące płatności, Koszty stałe, sygnały Kopilota i Warsztat danych — z tą różnicą, że Warsztat bierze wyłącznie zaksięgowane dokumenty, a płatności dla miesiąca bez faktury sprzedaży i dla miesiąca, który trwa, dokładają prognozę jednostek (patrz VAT niżej). Ryczałt płaci od przychodu okresu, osobno dla każdej stawki — przy rozliczeniu kwartalnym od przychodu całego kwartału, zaokrąglony raz. Kwartalna zaliczka i kwartalny ryczałt stoją w ostatnim miesiącu kwartału, a roczne rozliczenie PIT odejmuje od podatku za rok zaliczki należne za kwartały, nie dwanaście miesięcznych.
• ZUS i składkę zdrowotną zgodnie z wariantem i formą opodatkowania. Ręcznie wybrana ulga na start kończy się po sześciu miesiącach działalności — dalej liczy się mały ZUS, a potem pełny (ulga z ustawy dłużej nie trwa). Mały ZUS liczymy od minimalnego wynagrodzenia danego roku — na 2027 r. już ogłoszonego; pozostałe stałe roku, którego jeszcze nie ogłoszono (m.in. prognozowane przeciętne wynagrodzenie, podstawa pełnego ZUS-u), zostają z ostatniego ogłoszonego roku — to założenie, dopóki ich nie ogłoszą. Wyjątek to Symulacja: liczy w dzisiejszych złotych, więc kwoty waloryzowane (także minimalne wynagrodzenie) trzyma na poziomie ostatniego ogłoszonego roku — nominalna kwota z 2027 r. byłaby tam realną podwyżką na zawsze.
• Koszty uzyskania przychodu z faktur: netto plus VAT, którego nie możesz odliczyć — np. połowa VAT-u przy aucie w użytku mieszanym, a u firmy zwolnionej z VAT cała kwota brutto. Nieodliczony VAT jest kosztem podatkowym (art. 23 ust. 1 pkt 43 lit. a ustawy o PIT).
• VAT należny, naliczony i saldo na podstawie faktur — z obsługą częściowego odliczenia (np. 50%). Za okres, którego jeszcze nie zafakturowałeś w całości, do VAT-u z faktur dochodzi VAT od prognozy jednostek — tej samej, z której liczona jest zaliczka PIT — pomniejszony o VAT od prognozowanych kosztów. Stawkę bierzemy z Twoich faktur sprzedażowych: z ostatniego miesiąca sprzedaży danej jednostki, a dla jednostki bez faktur z ostatniego miesiąca sprzedaży całej firmy. Kontrakt fakturowany bez VAT-u (np. usługa dla firmy z zagranicy, „np”) zostaje więc bez VAT-u. Stawkę podstawową 23% dostaje dopiero konto bez żadnej faktury sprzedażowej.

Nadchodzące płatności: zapłacone i Twoja kwota

Na pulpicie w sekcji Nadchodzące płatności (podsumowanie wpływów i wypływów na górze, pasek 30 dni i grupy: po terminie, ten tydzień, przyszły tydzień, później) widzisz najbliższy niezapłacony ZUS, zaliczkę PIT i VAT, każdy z terminem i okresem, za który płacisz (np. „za sierpień 2026"). Podatek, którego nie zapłaciłeś w terminie, zostaje na liście z oznaczeniem po terminie, tak jak niezapłacona faktura — a gdy następny okres tego podatku wypada w najbliższych 30 dniach, stoi na liście obok, bo do końca okna zapłacisz oba.

Przy każdej kwocie stoi, czym ona jest. „Wyliczone” — okres się skończył i kwota stoi na fakturach. „Twoja kwota” — wpisałeś ją sam (patrz niżej). Szacunek zawsze z powodem:

• „szacunek — miesiąc trwa” (przy kwartale „kwartał trwa”) — okres jeszcze się nie skończył, więc kwota to faktury do dziś plus prognoza Twoich umów;
• „szacunek — brak faktury sprzedaży za wrzesień” — miesiąc minął, ale nie ma w nim faktury sprzedaży, więc zdrowotną, PIT i VAT liczymy z prognozy umów (spóźniona faktura nie może wyzerować zaliczki — pieniądze na podatek odkładają się, zanim dojdzie); zmieni się, gdy wystawisz fakturę;
• „szacunek — prognoza umów” — okres, który się jeszcze nie zaczął.

W „Nadchodzących płatnościach” przy kwocie stoi krótko „szacunek”, a powód — w osobnej linii pod podatkiem, żeby nie ucinały go przyciski obok.

ZUS (społeczny i zdrowotna) to jeden przelew, więc przy nim powód daje składka zdrowotna — składki społeczne od przychodu nie zależą. Te same słowa stoją na kaflu „Podatki” (przy podatkach poza sumą i w podpowiedzi po najechaniu na nazwę), w podglądzie przyszłych podatków w Transakcjach, na Przepływie (opis dnia i dymek), w oknie Zmień kwotę, w przypomnieniu Kopilota o terminie podatkowym („zaliczka PIT 2 000,00 zł (szacunek — brak faktury sprzedaży za wrzesień) — razem … (szacunek)”) i w odpowiedziach Claude'a (narzędzie upcoming_payments).

Forma opodatkowania roku. Każdy okres liczy się formą opodatkowania swojego roku: wpis z historii form w Ustawienia → Ustawienia podatkowe, w bieżącym roku — forma z Ustawień, w przyszłym — ostatnia znana. Forma trwa, dopóki jej nie zmienisz: rok bez wpisu w historii ma formę, która wtedy obowiązywała — jedna forma w Ustawieniach znaczy, że taka była. Wpis w historii form dopisujesz tylko wtedy, gdy formę zmieniłeś — np. byłeś na skali do 2025 r., a od stycznia 2026 jesteś na liniowym: dopisz rok 2025 ze skalą. Zaliczka za grudzień, płacona 20 stycznia, liczy się wtedy formą grudnia, nie tą, na którą przeszedłeś od stycznia. Gdy w polu „Forma opodatkowania” nie ma formy, zobowiązań nie liczymy wcale — także ZUS-u społecznego i VAT-u: „Nadchodzące płatności”, Przepływ i Kopilot mówią „Uzupełnij ustawienia” i prowadzą do Ustawienia → Ustawienia podatkowe.

Ryczałt bez znanej stawki. Gdy część przychodu okresu ma stawkę ryczałtu, której ustawa nie zna, albo faktura nie ma stawki, a Ty nie wybrałeś stawki na ten rok, ryczałtu za ten okres nie liczymy — zamiast kwoty stoi zdanie, ile przychodu nie ma znanej stawki i co poprawić: stawkę roku w Ustawieniach, stawkę na fakturach albo — gdy to sama prognoza umów, bez faktur — tylko stawkę roku. Tak samo liczy Warsztat; dotąd taki przychód znikał z podstawy po cichu, a ryczałt wychodził za niski.

Gdzie stoi to zdanie. Wszędzie, gdzie widać podatki do zapłaty, tą samą regułą: tylko za okresy, które są jeszcze do zapłaty (zapłacony okres i historia sprzed zeszłego miesiąca nic już nie zmieniają), a ryczałt bez stawki jednym zdaniem z zakresem okresów i sumą przychodu — np. „Ryczałt od września 2026 do września 2027: 83 200,00 zł przychodu bez znanej stawki…”, nie zdanie na każdy miesiąc. Lista „Nadchodzące płatności” i Claude (upcoming_payments) mówią o okresach z terminem w ich 30 dniach, Przepływ — o całej osi. Kafel „Podatki” na pulpicie nie znika, gdy zostaje sama luka („Części podatków nie liczymy — dlaczego, mówi panel”), a przy sumie dopisuje, że jest bez tych podatków. Tak samo kafel „Gotówka” i Claude przy „Możesz dziś ruszyć” (cash_free_today) — kwota jest o te podatki wyższa — oraz fortress_check, przypomnienie Kopilota o terminie, kalendarz podatków w Kosztach stałych i przycisk „Bez części podatków” przy szacowanych podatkach w Transakcjach (Pokaż przyszłe).

Podatki z terminem po 30 dniach są na końcu listy, poza sumą — w grupie z datą końca okna, np. „Po 22.11 · poza sumą”. Najczęściej to VAT za kwartał, który jeszcze trwa: płacisz go raz za cały kwartał, w miesiącu po jego końcu, więc kwota obejmuje trzy miesiące naraz. Widzisz kwotę i termin, ale do sum „Wpłynie”, „Wypłynie” i „Netto” — i do kafla „Podatki” — podatek wchodzi dopiero 30 dni przed terminem.

Pod wierszem VAT stoi krótko, dlaczego tyle i skąd, np. „VAT za cały IV kwartał 2026 płacisz raz, do 25.01. Z faktur dotąd 0 zł, reszta to prognoza umów.” Na kaflu „Podatki”, na Przepływie i w Claude to samo stoi krócej: „z faktur 0 zł, reszta z prognozy umów”. „Z faktur” to VAT należny z Twoich faktur sprzedaży za ten okres minus VAT do odliczenia z faktur zakupu, które już są w AUTOPILOCIE (gdy odliczenia jest więcej, stoi 0 zł). Reszta to prognoza: VAT od sprzedaży z umów, której jeszcze nikt nie zafakturował, minus VAT od zakupów, które prognoza kosztów zna, do końca okresu. Na początku kwartału kwota jest więc prawie cała prognozą i z każdą fakturą przesuwa się na dokumenty. „Po odliczeniu prognozy zakupów” znaczy, że prognoza nie ma już sprzedaży do zafakturowania, a kwotę z faktur obniżają tylko przewidywane zakupy. „Prognoza obniża o X zł” znaczy, że prognoza ma i sprzedaż, i zakupy, a zakupy przeważają. Przy kwocie wpisanej przez Ciebie podziału nie ma.

Oznacz jako zapłacone. Przy podatku jest przycisk Oznacz jako zapłacone (na kaflu „Podatki” kliknij kafel — przycisk jest w panelu z prawej). Otwiera okno z kwotą i datą zapłaty. Kwota startuje od tej z listy, ale wpisz tę, która naprawdę wyszła z konta. Przy ZUS są dwa pola, bo składki społeczne i zdrowotna idą jednym przelewem. Po zapisaniu podatek znika z listy, a na jego miejscu pojawia się następny okres.

Data zapłaty to dzień w polskim kalendarzu: okno podpowiada dzisiejszą datę i ta data przechodzi także tuż po północy (wcześniej między 0:00 a 1:00, latem do 2:00, serwer odrzucał ją jako „z przyszłości”). Tak samo w Claude (tax_mark_paid).

Przykład: lista pokazuje zaliczkę PIT za sierpień 1 234 zł z terminem 21.09. Zapłaciłeś 1 250 zł 18.09. Wpisujesz 1 250 zł i datę 18.09 — płatność trafia do Transakcje → Firmowe (JDG) → Podatki, a na liście pojawia się zaliczka za wrzesień.

Zapłacony podatek jest zapisany tak samo jak przelew z wyciągu bankowego. Jeśli później zaimportujesz wyciąg z tym przelewem, import zastąpi Twoje oznaczenie danymi z banku, więc ten sam podatek nie policzy się dwa razy. Podatki zaimportowane z wyciągu znikają z listy same.

Oznaczony podatek jest zapłacony także na Przepływie i w „Możesz dziś ruszyć”: stoi w dniu zapłaty i nie schodzi drugi raz w prognozie. Saldo kont w Autopilocie jest tak świeże jak ostatni wyciąg — jeśli przelew wyszedł po nim, zaimportuj wyciąg albo wpisz dzisiejsze saldo konta, a kwota do ruszenia zgodzi się z bankiem.

Zmień kwotę. Przycisk Zmień kwotę przy podatku pozwala wpisać kwotę, którą znasz z deklaracji albo od księgowej, zanim zapłacisz. Okno mówi, skąd jest kwota na liście — ten sam podpis co wiersz („Kwota na liście to szacunek — brak faktury sprzedaży za wrzesień”) — a pod polem każdej części jej własną podstawę: przy ZUS-ie zdrowotna może być szacunkiem („Teraz widać tu szacunek — miesiąc trwa”), a składki społeczne nie mają podpisu, bo od przychodu nie zależą. „Kwota wyliczona z dokumentów” stoi tylko przy okresie, który już się skończył i ma dokumenty — więc wiesz, czy poprawiasz szacunek, czy policzoną kwotę. Nasze wyliczenie może różnić się o kilka złotych, na przykład przez dobrowolną składkę chorobową albo koszt, którego nie ma w aplikacji. Twoja kwota zastępuje wyliczenie na liście nadchodzących płatności, w podglądzie przyszłych podatków w Transakcje → Firmowe (JDG) → Podatki, w sygnałach Kopilota i w podsumowaniu miesiąca. Na liście jest wtedy oznaczona jako Twoja kwota. Przycisk Przywróć wyliczenie wraca do kwoty policzonej przez AUTOPILOTA.

Ryczałt: składka zdrowotna liczona z przychodu rocznego

Na ryczałcie składka zdrowotna nie zależy od dochodu, tylko od progu przychodu: 60% przeciętnego wynagrodzenia do 60 tys. zł, 100% między 60 a 300 tys. i 180% powyżej. Najważniejsze jest to, że rok rozlicza się jednym progiem — tym, w którym mieści się przychód za cały rok.

Dlatego AUTOPILOT w każdym miesiącu pokazuje składkę wyliczoną z przychodu rocznego (zafakturowanego, a przy włączonej prognozie — także prognozowanego). Przy 632 tys. zł przychodu to 1 495,04 zł miesięcznie i 17 940,48 zł za rok — również w styczniu, kiedy narastająco było dopiero 52 tys. zł. Rozbicie kwoty pokazuje całe wyliczenie: przychód za rok, odjęte składki społeczne, próg, przeciętne wynagrodzenie, podstawę i stawkę.

ZUS pobiera to inaczej: do czasu przekroczenia progu płacisz mniej (498,35 zł albo 830,58 zł miesięcznie), a różnicę wyrównujesz w rocznym rozliczeniu — DRA za kwiecień, termin 20 maja następnego roku. Dlatego „Nadchodzące płatności” na pulpicie pokazują kwotę do przelewu w danym miesiącu, a analityka (kafle, wykresy, zysk netto) — ile rok naprawdę kosztuje. Rozbicie składki mówi o tym wprost jedną linijką, żeby różnica między jednym a drugim nie wyglądała na błąd.

Warsztat danych (silnik rachunku wyników i tabeli przestawnej, na którym liczy Kopilot w Claude), Rentowność i wykres „Na rękę miesiąc po miesiącu” na pulpicie i w Claude liczą tak samo, z zafakturowanego przychodu: każdy miesiąc ma składkę z progu, w którym mieści się przychód roku znany do dziś (pomniejszony o składki społeczne). Gdy w lipcu przychód od stycznia przekroczy 300 tys. zł, styczeń–czerwiec też dostają 180% — tyle za nie zapłacisz po rozliczeniu rocznym. Wybrany okres nie zmienia kwoty: marzec ma tę samą składkę oglądany sam i w widoku roku. „Dlaczego tyle?” przy składce pokazuje przychód roku i próg, a gdy rata za miesiąc była niższa — także ratę, próg z przychodu do tego miesiąca i różnicę do dopłaty w rozliczeniu rocznym. Zaliczka ryczałtu odlicza połowę raty, a połowę dopłaty odliczysz w roku, w którym ją zapłacisz.

Liniowy: odliczenie zdrowotnej z rocznym limitem

Na podatku liniowym zapłaconą składkę zdrowotną odejmujesz od podstawy PIT — nie od samego podatku. Odliczenie ma jednak roczny sufit, waloryzowany co roku obwieszczeniem Ministra Finansów: 12 900 zł za 2025 i 14 100 zł za 2026. Wszystko powyżej tej kwoty zostaje kosztem, którego podatek już nie widzi.

Zaliczka odlicza zapłaconą składkę narastająco od stycznia, aż wyczerpie się roczny limit. Pierwsze miesiące roku odliczają całą składkę, a po wyczerpaniu limitu nie odlicza się już nic — od tego miesiąca zaliczka to pełne 19% dochodu. Tą metodą liczą Nadchodzące płatności i Warsztat danych.

Kafelek Podatki na stronie jednostki i rozpisany rachunek w Zaplanuj działalność (karta podatku dochodowego) liczą każdy miesiąc osobno i rozkładają limit po 1/12 na miesiąc. Przy dochodzie, przy którym 4,9% podstawy przekracza miesięczne 1/12, rozpis odlicza składkę uciętą do tej części limitu, a nie całą zapłaconą — to nie jest błąd zaokrąglenia, tylko ten sufit.

Limit żyje w rejestrze stałych podatkowych razem ze stawkami ZUS i progiem skali, więc prognoza na 2026 liczy się limitem 2026, a rozliczenie 2025 — limitem 2025. Dwie pozostałe formy działają inaczej i limit ich nie dotyczy: skala nie odlicza zdrowotnej w ogóle, a ryczałt odejmuje 50% zapłaconych składek od przychodu, bez rocznego sufitu.

Pierwsze miesiące firmy: ulga na start

Datę rozpoczęcia działalności podajesz w Ustawieniach → Ustawienia podatkowe. AUTOPILOT używa jej do dwóch rzeczy:

1. Nie nalicza niczego za okresy sprzed rejestracji. Jeśli firma powstała 2 lipca, to za czerwiec nie zobaczysz ani ZUS-u, ani PIT-u, ani VAT-u — kalendarz płatności zaczyna się od miesiąca rejestracji.

2. Rozdziela część społeczną od zdrowotnej. Ulga na start zwalnia wyłącznie ze składek społecznych (emerytalna, rentowa, chorobowa, wypadkowa, Fundusz Pracy) przez pierwsze 6 pełnych miesięcy. Składka zdrowotna jest obowiązkowa od pierwszego miesiąca — także tego, w którym założyłeś firmę, bo jest miesięczna i niepodzielna.

Dlatego w „Nadchodzących płatnościach” na pulpicie w okresie ulgi zobaczysz pozycję „ZUS zdrowotny" (a nie „ZUS społeczny + zdrowotny") z dopiskiem „Ulga na start — obowiązkowa jest tylko składka zdrowotna". Kwota to sama składka zdrowotna, wyliczona według Twojej formy opodatkowania — przy ryczałcie zależy od progu rocznego przychodu (60 tys. / 300 tys.).

3. Zmniejsza składki społeczne za niepełny pierwszy miesiąc. Jeśli zarejestrowałeś firmę w trakcie miesiąca i od razu płacisz mały albo duży ZUS (bez ulgi na start), podstawa składek społecznych jest liczona proporcjonalnie do dni prowadzenia działalności — art. 18 ust. 9 i 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Start 2 lipca to 30 z 31 dni, czyli podstawa pomniejszona o 1/31. Liczymy jak ZUS: podstawę (podstawa miesięczna ÷ dni miesiąca × dni działalności) zaokrąglamy do grosza raz, każdą składkę (emerytalną, rentową, wypadkową, chorobową, Fundusz Pracy) od tej podstawy zaokrąglamy osobno, a suma to suma tych składek — co do grosza tak jak w deklaracji. Zdrowotna w tym samym miesiącu zostaje pełna — to właśnie ta niepodzielność.

W trybie automatycznym oś czasu wariantów (ulga na start → składka preferencyjna → duży ZUS) wylicza się z daty rozpoczęcia, z zasadą ZUS-u: start

1. dnia miesiąca → ten miesiąc się liczy; start 2. dnia lub później → liczenie zaczyna się od pierwszego pełnego miesiąca. Podgląd osi znajdziesz w Ustawieniach → Ustawienia podatkowe. Jeśli płacisz inaczej, niż mówi schemat (zrezygnowałeś z ulgi, od razu pełny ZUS, JDG obok umowy o pracę), wybierz Ręczny wybór i stawkę, którą płacisz teraz — data rozpoczęcia zostaje zapisana, a stawkę zmieniasz sam, gdy zmieni się w ZUS.

Kopilot w Claude (autopilot_profile) mówi, jaki ZUS płacisz w tym miesiącu: w trybie automatycznym etap z daty rozpoczęcia, od kiedy do kiedy trwa, co i od kiedy przyjdzie po nim, z kwotą składek społecznych z silnika (z dobrowolną chorobową i bez niej); w ręcznym — że to stawka wybrana przez Ciebie. Do kalkulatorów (jeden miesiąc, rok, kilka lat) podaje ulgę na start razem z jej pierwszym miesiącem, więc miesiąc w trakcie ulgi wychodzi bez składek społecznych, a nie jako mały ZUS. Gdy w rozmowie podasz samą datę rozpoczęcia, Kopilot włącza tryb automatyczny (ręcznie wybrany etat obok firmy zostaje); stawkę ręczną zapisuje tylko wtedy, gdy powiesz, ile płacisz teraz, a powrót do harmonogramu bez nowej daty — także z etatu — to pole zusFromSchedule narzędzia autopilot_setup.

Zmiana etapu bez Twojego udziału — AUTOPILOT o niej mówi. Gdy etap ZUS zmienia się sam (w trybie automatycznym koniec ulgi na start albo małego ZUS-u; w ręcznym — koniec ręcznie wybranej ulgi na start po sześciu miesiącach od daty rozpoczęcia), na 30 dni przed pierwszym dniem nowego etapu i do końca jego pierwszego miesiąca zobaczysz komunikat w trzech miejscach: w kaflu „Do zrobienia” na pulpicie (lista „Wymaga uwagi”; można go odrzucić — nie wróci przy tej zmianie, a po zmianie ustawień ZUS znika albo się poprawia od razu), w Ustawieniach → Ustawienia podatkowe pod wyborem ZUS i w odpowiedzi Kopilota w Claude (autopilot_profile). Komunikat podaje datę końca etapu, kwotę składek społecznych nowego etapu z silnika (z dobrowolną chorobową i bez niej), termin pierwszej płatności i — przy małym ZUS-ie — do kiedy trwa. Gdy przepisy roku nowego etapu nie są jeszcze ogłoszone (podstawa pełnego ZUS-u na następny rok), komunikat mówi, że kwota nie jest jeszcze ogłoszona, zamiast liczyć ją na stawkach innego roku. Przy ręcznie wybranej uldze dopisuje, że stawkę zmienisz w Ustawieniach, jeśli płacisz inaczej. Ręcznie wybrany mały ZUS, pełny ZUS i JDG obok umowy o pracę nie zmieniają się same, więc komunikatu przy nich nie ma — tak samo bez daty rozpoczęcia działalności. Wakacje składkowe i zawieszenie działalności nie są zmianą etapu: gdy wypadną w pierwszym miesiącu nowego etapu, komunikat mówi, że w tym miesiącu składek społecznych nie ma, i podaje termin pierwszej płatności za pierwszy miesiąc ze składkami. Gdy pierwszy miesiąc ze składkami był zawieszony tylko przez część dni, komunikat podaje osobno jego niższą kwotę — składki od dni działalności, tyle samo, ile pokazują „Nadchodzące płatności”. Kopilot przy miesiącu wakacji albo zawieszenia mówi, czemu składki społeczne za ten miesiąc to 0,00 zł — etap ZUS się przez to nie przesuwa.

Zawieszenie działalności

Jeśli zawiesiłeś firmę w CEIDG — na urlop rodzicielski, dłuższy wyjazd albo przerwę między kontraktami — wpisz okres w Ustawieniach → Ustawienia podatkowe → Zawieszenie działalności: przycisk Dodaj okres zawieszenia, potem Zawieszona od (data zawieszenia z wpisu w CEIDG) i Wznowiona (dzień, w którym firma znów działa). Puste pole „Wznowiona” znaczy zawieszenie do odwołania. Okresów może być kilka; nie mogą się nakładać ani zaczynać przed dniem założenia firmy. Na koniec kliknij Zapisz zmiany pod formularzem.

Co się zmienia od zapisu:

• Pełny miesiąc zawieszenia nie ma składek ZUS ani zdrowotnej i nie ma zaliczki PIT (art. 44 ust. 10 ustawy o PIT; przy ryczałcie tak samo). Nie zobaczysz ich w Nadchodzących płatnościach, na Przepływie, w „Możesz dziś ruszyć”, na pulpicie, w Rentowności ani w Warsztacie — także za miesiące, które już minęły, więc nie wiszą jako „po terminie”.
• Miesiąc, w którym zawieszenie się zaczyna albo kończy, liczy się jak niepełny miesiąc po założeniu firmy: składki społeczne od dni działalności, zdrowotna w całości, bo jest niepodzielna. Zawieszenie od 16 sierpnia to 15 z 31 dni podstawy składek społecznych za sierpień.
• Koszty z czasu zawieszenia (księgowa, abonament, rata leasingu, czynsz) zostają w roku i w prognozie: obniżają zaliczkę narastającą za pierwszy miesiąc po wznowieniu i podatek w zeznaniu, a raty z prognozy kosztów stoją w Przepływie i obniżają „Możesz dziś ruszyć” także wtedy, gdy zawieszenie zaczyna się w przyszłym miesiącu.
• Umowy jednostek nie prognozują przychodu w pełnych miesiącach zawieszenia — zawieszona firma nie osiąga bieżących przychodów. Liczą się tylko dokumenty, np. sprzedaż środka trwałego. Z tego samego powodu miesięczne podsumowanie nie porównuje zawieszonego miesiąca z prognozą umów, a plan roku w Warsztacie wpisuje w nim 0,00 zł, nawet gdy plan zakłada stawkę godzinową albo dniówkę.
• Amortyzacja stoi w pełnych miesiącach zawieszenia (art. 22c pkt 5 ustawy o PIT), a odpisy przesuwają się o te miesiące, aż środek trwały zamortyzuje się w całości.
• VAT zostaje, jak był: faktura sprzedaży z czasu zawieszenia to wciąż VAT do zapłaty.
• Ulga na start i mały ZUS się nie wydłużają — oba okresy biegną kalendarzowo od założenia firmy, także w czasie zawieszenia.

Gdy firma jest zawieszona dziś, w sekcji zobaczysz to od razu: „Firma jest zawieszona od …”. Okresy zawieszenia ustawisz też w rozmowie z Claude'em — Kopilot zapisuje je narzędziem autopilot_setup, a o zmianie dostajesz e-mail. Plan na przyszłość z przerwą (z zawieszeniem albo bez) liczy Symulacja.

Wakacje składkowe

Raz w roku kalendarzowym możesz wziąć jeden miesiąc bez składek społecznych — emerytalnej, rentowych, chorobowej, wypadkowej, Funduszu Pracy i Funduszu Solidarnościowego. Za ten miesiąc płaci je za Ciebie budżet państwa. Wakacje składkowe działają od grudnia 2024 r.

Jak je wpisać: w Ustawieniach → Ustawienia podatkowe → Wakacje składkowe kliknij Dodaj wakacje składkowe, wybierz Rok i Miesiąc bez składek społecznych, a na koniec Zapisz pod formularzem. W każdym roku może być tylko jeden taki miesiąc i nie może wypaść przed założeniem firmy. Przy każdym wpisie zobaczysz, w którym miesiącu składa się wniosek.

Wniosek RWS składasz w eZUS (PUE ZUS) w miesiącu poprzedzającym wakacje — na sierpień do końca lipca. Wniosku złożonego później ZUS nie przyjmie. Gdy termin wniosku mija w tym miesiącu, sekcja i Kopilot mówią to wprost. Warunki przyznania (m.in. przychód i limit pomocy de minimis) sprawdza ZUS — w AUTOPILOCIE wpisujesz miesiąc, o który wystąpiłeś.

Co się zmienia od zapisu:

• Składki społeczne za ten miesiąc to zero — w Nadchodzących płatnościach zobaczysz sam „ZUS zdrowotny” z dopiskiem „Wakacje składkowe — składki społeczne za ten miesiąc opłaca budżet państwa, obowiązkowa jest tylko składka zdrowotna”. Tak samo liczą Przepływ, „Możesz dziś ruszyć”, pulpit, Rentowność, strona jednostki, porównanie form i Warsztat.
• Składkę zdrowotną płacisz normalnie — wakacje jej nie obejmują.
• Niezapłaconych składek nie odliczasz od dochodu (skala, liniowy) ani od przychodu (ryczałt). Zaliczka PIT za ten miesiąc jest więc trochę wyższa, a na skali i liniowym rośnie też zdrowotna, bo jej podstawa to dochód po składkach. Na rękę i tak zostaje więcej — oszczędność na składkach jest większa niż dopłata do podatku.
• Przy uldze na start i przy etacie obok firmy wakacje niczego nie zmieniają — składek społecznych w tym miesiącu i tak nie płacisz.
• Harmonogram ZUS się nie przesuwa — ulga na start i mały ZUS biegną dalej kalendarzowo.

W rozbiciu ZUS-u w Warsztacie miesiąc wakacji ma własne wyjaśnienie, a w Rentowności podpis „wakacje składkowe” przy wariancie. Wakacje ustawisz też w rozmowie z Claude'em: Kopilot zapisuje je narzędziem autopilot_setup (cała lista miesięcy naraz), pokazuje w autopilot_profile i przypomina o terminie wniosku. Symulacja bierze wakacje z Ustawień sama — w jej latach te miesiące liczą się bez składek społecznych, z przypisem „Wakacje składkowe z Ustawień” — a wakacje w kolejnych latach możesz w niej zaplanować jednym miesiącem co roku.

Działalność zwolniona z VAT

Jeśli w Ustawieniach → Ustawienia podatkowe wybierzesz status „Zwolniony z VAT", AUTOPILOT dostosowuje wszystkie obliczenia:

• prognozy przychodów i wpływów nie doliczają 23% VAT (brutto = netto),
• VAT z faktur kosztowych nie jest odliczany — do kosztów uzyskania przychodu (KUP) trafia pełna kwota brutto,
• zobowiązanie VAT nie pojawia się w kalendarzu płatności podatkowych,
• nowe pozycje faktur sprzedażowych domyślnie dostają stawkę „zw".

Rejestracja do VAT w trakcie działalności

Jeśli zaczynałeś zwolniony z VAT i zarejestrowałeś się jako czynny podatnik (przekroczony limit albo własna decyzja), ustaw w Ustawieniach → Ustawienia podatkowe status „Czynny podatnik VAT" i wpisz w polu „Czynny podatnik VAT od" dzień rejestracji — z potwierdzenia rejestracji (VAT-5) albo z Białej listy. AUTOPILOT liczy wtedy każdą fakturę według statusu z jej dnia (daty sprzedaży, a bez niej — wystawienia):

• faktury sprzed rejestracji — jak u zwolnionego: VAT z faktur kosztowych nie jest odliczany, a do kosztu w PIT trafia całe brutto,
• faktury od dnia rejestracji — jak u czynnego: VAT do odliczenia według faktury, kosztem w PIT jest netto plus VAT, którego nie odliczasz,
• VAT do zapłaty pojawia się od miesiąca rejestracji: ten miesiąc ma już deklarację, ale odliczasz w nim tylko faktury od dnia rejestracji.

Tak samo liczą kalendarz płatności podatkowych, Warsztat, Przepływ, lista faktur (kolumny VAT do odl. i Koszt PIT), strona partnera, raporty w mailu i Claude. Zapis daty przelicza też faktury leasingowe — rata sprzed rejestracji nie odlicza VAT-u.

• Puste pole znaczy „czynny od początku działalności" — tak jak dotąd.
• Data w przyszłości to rejestracja zaplanowana: do tego dnia wszystko liczy się jak u zwolnionego. Kalendarz płatności liczy każdy miesiąc osobno, więc VAT od miesiąca rejestracji pokaże od razu. Prognozy na dalsze miesiące (Przepływ, wykres jednostki, Symulacja) biorą status z dzisiejszego dnia i zaczną doliczać VAT do wpływów, gdy dzień rejestracji minie.
• Korekty VAT od zakupów sprzed rejestracji (art. 91 ust. 7a — np. sprzęt, którego nadal używasz) AUTOPILOT nie liczy sam. Jeśli ją robisz, wpisz kwotę VAT przyciskiem Zmień kwotę przy zobowiązaniu w kalendarzu płatności.

Jak dodać koszt bez VAT-u

Fakturę zakupu dodajesz w Fakturach → Dodaj fakturę → Koszt. Firma zwolniona z VAT wpisuje ceny brutto — przełącznik nad pozycjami jest od razu ustawiony na „Ceny brutto", bo to kwota z paragonu albo faktury, którą faktycznie płacisz:

1. wpisz kontrahenta i nazwę pozycji,
2. w polu Brutto wpisz cenę z dokumentu (np. 123 zł za drukarkę),
3. zostaw stawkę VAT z faktury sprzedawcy (np. 23%) — AUTOPILOT wyliczy z brutto netto i VAT (100 zł + 23 zł), a brutto zostaje co do grosza tym, co zapłaciłeś; jeśli sprzedawca też jest zwolniony, wpisz 0%.

Pod sumą formularz przypomina, że kosztem jest cała kwota brutto. Tę samą kwotę zobaczysz w stopce listy faktur (Zakupy), w podatkach i na Przepływie. Fakturę z cenami netto (np. przepisaną z dokumentu „od netto") wpiszesz po przełączeniu na „Ceny netto" — wpisane kwoty przeliczą się same.

Limit zwolnienia podmiotowego (art. 113)

Dla firm zwolnionych AUTOPILOT śledzi roczną wartość sprzedaży netto względem ustawowego limitu zwolnienia podmiotowego — 240 000 zł od 2026 r. (200 000 zł do 2025 r.). Kartę limitu znajdziesz na pulpicie oraz w Ustawieniach → Ustawienia podatkowe:

• pasek postępu pokazuje wykorzystanie limitu i pozostałą kwotę,
• dla działalności założonej w trakcie roku limit liczony jest proporcjonalnie do liczby dni prowadzenia firmy (art. 113 ust. 9),
• prognoza przychodów do końca roku ostrzega z wyprzedzeniem, jeśli przy obecnym tempie sprzedaży przekroczysz limit i stracisz zwolnienie,
• po przekroczeniu limitu zobaczysz wyraźne ostrzeżenie o obowiązku rejestracji VAT-R.

Sprawdź każdą liczbę: rozbicia kwot

Każdy kafelek z kwotą — Przychód, Koszty, Podatki, VAT, a także zysk netto — ma obok etykiety ikonkę (i). Najedź na nią (na telefonie: dotknij — otworzy się arkusz od dołu), a zobaczysz, z czego ta kwota się składa. Wiersze ze strzałką rozwijają się jeszcze głębiej, do samego wyliczenia:

• Podatki → PIT — przy ryczałcie każda stawka osobno: 12% od 57 904,00 zł i 8,5% od 551,83 zł, bo ryczałt liczy się od przychodu każdej stawki z osobna, a nie od jednej „uśrednionej". Przy skali widać też podział 12% / 32% względem progu.
• Podatki → Składka zdrowotna / ZUS — pełne wyprowadzenie: przy ryczałcie przychód za cały rok, próg (60 tys. / 300 tys.), przeciętne wynagrodzenie, podstawa i stawka; przy skali i liniowym — dochód miesiąca i stawka. Zawsze z podstawą prawną, żebyś mógł skonfrontować kwotę z księgową.
• VAT — VAT należny minus naliczony, a pod spodem dwa powody, dla których odliczenie bywa mniejsze niż VAT z faktur zakupowych: procent odliczenia (100% / 50% / 0%) na konkretnym koszcie oraz ograniczenie do wysokości VAT należnego. Nadwyżka nie przepada — przechodzi na kolejny okres.
• Przychód — ile pochodzi z faktur, a ile z prognozy, miesiąc po miesiącu.
• Koszty — od kwoty netto z faktury, przez VAT i jego odliczenie, do kosztu, który pomniejsza zysk (to on stoi na kafelku). Pod wynikiem widać jeszcze ulgę w PIT i efektywny koszt: ile ten wydatek naprawdę Cię kosztuje. Ulga jest już w kafelku „Podatki" (niższy PIT), więc kafelki sumują się do zysku: przychód − koszty − podatki = zysk netto.
  • Podstawa ulgi — ulgę daje tylko to, co rok podatkowy firmy odjął od dochodu: koszt podatkowy (KUP) faktur, liczony tak jak w kafelku „Podatki” — faktura poza KUP nie daje nic, faktura z KUP 75% (auto w użytku mieszanym) daje ulgę od 75%, rata leasingu — od kosztu po limicie wartości auta, a zakup środka trwałego amortyzowanego liniowo — nic (kosztem jest odpis). Płatność z konta bez faktury nie jest kosztem podatkowym, więc ulgi nie daje. Wiersze „bez faktury — poza kosztami podatkowymi” i „faktury ponad KUP — bez ulgi w PIT” mówią, ile kosztu jest poza ulgą. Gdy KUP którejś faktury nie jest znany (leasing czekający na warunki umowy, środek trwały bez metody amortyzacji), ulgi też nie znamy — wiersz mówi, dlaczego. Koszty bez żadnego KUP (same płatności z konta, wydatki domu) dają ulgę 0 zł — wiadomą, a nie „brak danych”, także gdy rok firmy jeszcze się wczytuje.
  • Liniowy — ulga to stawka liniowa z przepisów od tego KUP.
  • Skala — progu nigdzie nie ustawiasz: stawka 12% albo 32% wynika z dochodu całego roku firmy. AUTOPILOT liczy ulgę rokiem podatkowym: PIT roku z tymi kosztami dodanymi z powrotem do dochodu minus PIT roku, jaki jest. Przykład na 2026 r. (próg 120 000,00 zł): firma ma 100 000 zł dochodu w roku, a jednostka 30 000 zł kosztów. Bez nich dochód byłby wyższy o 30 000 zł i przekroczyłby próg — więc część kosztów do progu wraca po 12%, a część ponad próg po 32%, a wiersz pokazuje oba progi naraz. Koszt w całości pod progiem wraca tylko po pierwszej stawce, nad progiem — tylko po drugiej. Część kosztu, która mieści się w kwocie zmniejszającej podatek (pierwsze 30 000,00 zł dochodu) albo w stracie, podatku nie zmniejsza i ma „0%”.
    • Podstawą jest KUP w roku firmy: z powrotem do dochodu wraca tylko to, co rok odjął. VAT do odliczenia nie jest kosztem nawet wtedy, gdy jednostka nie ma własnej sprzedaży — firma odlicza go od całej swojej sprzedaży. Płatność bez faktury dodana z powrotem podniosłaby dochód ponad rzeczywisty i mogłaby dać drugi próg firmie, która go nie przekroczyła — dlatego się nie liczy.
    • Z dochodem na jednostce ulga w wierszu „ulga w PIT — w podatkach” nigdy nie jest większa niż to, co daje rok firmy dla tego KUP.
    • Koszt jednostki podrzędnej obniża podatek firmy, więc liczy się rok całej firmy, nie przychód jednostki. Z włączonym „+ prognoza” rok idzie z prognozą jednostki głównej, bez niego — z samych faktur, tak jak kafelek „Podatki” na jednostce głównej (także na jednostce podrzędnej i w folderze).
    • Prognozowany koszt jednostki podrzędnej albo folderu z „+ prognoza” wraca do dochodu tylko w miesiącach, w których rok firmy wziął koszty z prognozy jednostki głównej. W miesiącu, w którym firma ma już faktury kosztowe (zwykle bieżący), rok firmy liczy koszty z faktur, a nie z prognozy — prognoza jednostki nigdy nie została w nim odjęta, więc nie daje ulgi. Dymek pokazuje ją osobnym wierszem „prognoza poza rokiem podatkowym firmy — bez ulgi w PIT”. Ulga pojawi się, gdy ten koszt przyjdzie na fakturze.
    • Okres na przełomie lat liczy każdy rok jego dochodem — i jego formą: rok, w którym firma była na liniowym, ma stawkę liniową tego roku, rok na ryczałcie — brak ulgi.
    • Rok z samych faktur sięga do bieżącego miesiąca. Faktura z datą księgową w dalszym miesiącu jeszcze nie jest w roku, więc nie wraca do jego dochodu i nie daje ulgi — wiersz „po bieżącym miesiącu — jeszcze poza rokiem podatkowym” mówi, ile to kosztu. Ulga pojawi się, gdy rok dojdzie do jej miesiąca.
  • Brak danych — gdy roku nie da się policzyć (np. rok miniony bez znanej formy opodatkowania albo środek trwały bez planu amortyzacji), stoi „nieznany próg skali”. Gdy roku firmy nie udało się wczytać, wiersz mówi to wprost, a pod kafelkami jest „Spróbuj ponownie”.
  • Kafelek „Odliczenie w PIT” jednostki kosztowej liczy ulgę tak samo, rok po roku, od KUP faktur okresu, na roku firmy z samych faktur (bez prognozy) — także wtedy, gdy prognozy firmy nie udało się wczytać. Koszt bez faktury albo ponad KUP podaje pod kwotą jako „bez ulgi”. Gdy ulgi jednego dnia nie da się policzyć, kafelek mówi dlaczego, zamiast pokazać niepełną sumę.
  • Strona partnera (kafelek „KUP”) liczy oszczędność PIT tak samo: od KUP jego faktur w roku podatkowym, rok po roku według roku księgowego faktur i w formie tego roku — na liniowym stawką z przepisów, na skali rokiem firmy, na ryczałcie i karcie bez ulgi. Rok miniony bez wpisu w historii form ma formę, która wtedy obowiązywała (forma trwa, dopóki jej nie zmienisz); „brak danych” daje tylko rok bez żadnej znanej formy. Kafel KUP pokazuje KUP roku podatkowego — tę samą podstawę, od której liczy się ulga (bez faktur odrzuconych i korekt, środek trwały amortyzowany liniowo 0, faktura leasingu bez warunków umowy — „brak danych”). Rok firmy jest częścią raportu jednostek (plan STANDARD) — o tym, czy go widać, decyduje plan firmy (jej właściciela), nie konto osoby, która patrzy. W planie bez niego na skali stoi „brak danych — próg skali wynika z dochodu roku”, a nie pierwszy próg.

Rozbicie pojawia się tylko wtedy, gdy sumuje się dokładnie do kwoty z kafelka. Jeśli liczba pochodzi skądinąd (jednostka nadrzędna sumuje podjednostki, albo zapłacony podatek nadpisuje szacunek), AUTOPILOT nie pokaże wyliczenia prowadzącego do innej kwoty — bo takie „wyjaśnienie" myli bardziej niż jego brak.

Porównanie form opodatkowania

Formy opodatkowania to dokument Warsztatu danych. Dokumenty Warsztatu nie mają już ekranu (strona Warsztat w przełączniku to notatniki) — liczy je Kopilot w aplikacji albo w Claude i ChatGPT (część PREMIUM). Zapytasz go, ile zostaje Ci na rękę na każdej formie przy Twoich liczbach — na wykonaniu roku albo na planie — więc wybór (liniowy / skala / ryczałt) oprzesz na konkretnych kwotach, a nie na przeczuciu. Odpowiedź ma kwotę przewagi, pewność i termin zgłoszenia zmiany w CEIDG, a do tego udział kosztów, przy którym się zmienia. Rok liczy ten sam silnik podatkowy co cała aplikacja, z harmonogramem ulg ZUS miesiąc po miesiącu i stawką ryczałtu z danego roku (albo pytaniem o nią). Szczegóły: Warsztat danych.

W samej aplikacji porównanie form spotkasz w trzech miejscach:

• Wskaźnik „Koszty / przychód” na jednostce głównej pokazuje, przy jakim udziale kosztów inna forma zaczęłaby się opłacać, np. „5,6% · Liniowy 19% od 29,6%” (zobacz Własne wskaźniki).
• Kopilot w lutym przypomina, że do 20 lutego możesz zmienić formę opodatkowania na dany rok.
• Zaplanuj działalność liczy trzy formy obok siebie dla firmy, której jeszcze nie ma.

Zasada: bez zgadywania

W obliczeniach podatkowych AUTOPILOT nie podstawia wartości domyślnych. Jeśli brakuje danych do policzenia, prosi o ich uzupełnienie — zamiast pokazać przybliżenie, które mogłoby wprowadzić Cię w błąd. Bez formy opodatkowania, bez statusu VAT albo bez wariantu ZUS (i daty rozpoczęcia działalności) AUTOPILOT nie liczy podatków na zgadniętym liniowym, czynnym VAT-cie i małym ZUS-ie — pozycji ZUS-u, PIT-u i VAT-u w nadchodzących płatnościach nie ma, a Przepływ i pulpit proszą o uzupełnienie Ustawień → Ustawienia podatkowe, dopóki tego nie zrobisz. Każdy ekran, który staje na brakujących ustawieniach — pulpit (także kafel „Podatki” zwinięty do jednej linii), Przepływ, Koszty stałe, Rentowność, strona jednostki — i Kopilot w Claude wymienia wtedy wszystkie brakujące pola w jednej kolejności: forma opodatkowania, status VAT, wariant ZUS (i stawka ryczałtu zaraz po formie, gdy jesteś na ryczałcie). Wszystkie są na jednej stronie, więc jedna wizyta w Ustawieniach uzupełnia komplet. Kopilot pytany o nadchodzące płatności albo o Finansową fortecę mówi wprost, że sumy są bez ZUS-u, PIT-u i VAT-u — a nie, że podatków nie ma do zapłaty. Koszty stałe mówią, czego przez braki nie pokazują: bez wariantu ZUS i bez daty rozpoczęcia działalności — ZUS-u ani podatków; z datą rozpoczęcia ZUS liczy się według stażu firmy (ulga na start, preferencyjny, pełny) i zostaje na liście. Status VAT zmienia więcej niż sam VAT: od niego zależy, czy koszt faktury zakupu to netto, czy brutto, więc także PIT i składka zdrowotna. Lepiej brak liczby niż liczba nieprawdziwa.

To samo dotyczy dat dokumentów: faktura, operacja, stała płatność, data zapłaty podatku w „Oznacz jako zapłacone” i wiersz wyciągu muszą mieć rok między 2000 a 2100. Literówka w roku („0226”, „2620” zamiast 2026) zatrzymuje zapis z komunikatem, zamiast odłożyć dokument setki lat od dziś — poza rok podatkowy i poza wykresy. Wiersz wyciągu z pliku z taką datą import pomija i wypisuje nad podglądem z numerem wiersza i powodem — resztę wyciągu zaimportujesz normalnie.

Bez statusu VAT lista faktur pokazuje wszystkie faktury, ale w miejscu sumy zakupów i bilansu (pod tabelą, w nagłówkach grup z zakupami i w panelu Analiza) prosi o ustawienie statusu — bez niego nie wiadomo, czy kosztem zakupu jest netto, czy brutto. Tak samo pulpit w kaflu „Ile z tego jest Twoje” i Koszty stałe, które do tego czasu pokazują tylko Twoje stałe płatności.