Podatki PIT, ZUS i VAT

Wszystkie wyliczenia podatkowe w AUTOPILOCIE pochodzą z jednego źródła. Niezależnie od tego, gdzie w aplikacji widzisz kwotę podatku, liczona jest tak samo — bez rozjazdów między ekranami.

Co ustawiasz

W Ustawieniach → Podatki wybierasz:

• Formę opodatkowania: skala podatkowa, podatek liniowy albo ryczałt (z odpowiednią stawką dla Twojej działalności).
• Wariant ZUS: ulga na start, składka preferencyjna, duży ZUS, albo wariant dla łączenia JDG z umową o pracę. AUTOPILOT podpowiada wariant na podstawie daty rozpoczęcia działalności, ale możesz go nadpisać.
• Status VAT — czynny podatnik albo zwolniony z VAT (art. 113 / zwolnienie przedmiotowe) — oraz częstotliwość rozliczeń (miesięczna/kwartalna) dla czynnych podatników.

Co AUTOPILOT liczy

• PIT według wybranej formy, z uwzględnieniem progów.
• ZUS i składkę zdrowotną zgodnie z wariantem i formą opodatkowania.
• VAT należny, naliczony i saldo na podstawie faktur — z obsługą częściowego odliczenia (np. 50%). Za okres, którego jeszcze nie zafakturowałeś w całości, do VAT-u z faktur dochodzi VAT od prognozy jednostek — tej samej, z której liczona jest zaliczka PIT — pomniejszony o VAT od prognozowanych kosztów. Stawkę bierzemy z Twoich faktur sprzedażowych: z ostatniego miesiąca sprzedaży danej jednostki, a dla jednostki bez faktur z ostatniego miesiąca sprzedaży całej firmy. Kontrakt fakturowany bez VAT-u (np. usługa dla firmy z zagranicy, „np”) zostaje więc bez VAT-u. Stawkę podstawową 23% dostaje dopiero konto bez żadnej faktury sprzedażowej.

Nadchodzące płatności: zapłacone i Twoja kwota

Na Dashboardzie w sekcji Nadchodzące płatności widzisz najbliższy niezapłacony ZUS, zaliczkę PIT i VAT, każdy z terminem i okresem, za który płacisz (np. „za sierpień 2026"). Podatek, którego nie zapłaciłeś w terminie, zostaje na liście z oznaczeniem po terminie, tak jak niezapłacona faktura.

Oznacz jako zapłacone. Przy podatku jest przycisk Zapłacone. Otwiera okno z kwotą i datą zapłaty. Kwota startuje od tej z listy, ale wpisz tę, która naprawdę wyszła z konta. Przy ZUS są dwa pola, bo składki społeczne i zdrowotna idą jednym przelewem. Po zapisaniu podatek znika z listy, a na jego miejscu pojawia się następny okres.

Przykład: lista pokazuje zaliczkę PIT za sierpień 1 234 zł z terminem 21.09. Zapłaciłeś 1 250 zł 18.09. Wpisujesz 1 250 zł i datę 18.09 — płatność trafia do Transakcje → Podatki, a na liście pojawia się zaliczka za wrzesień.

Zapłacony podatek jest zapisany tak samo jak przelew z wyciągu bankowego. Jeśli później zaimportujesz wyciąg z tym przelewem, import zastąpi Twoje oznaczenie danymi z banku, więc ten sam podatek nie policzy się dwa razy. Podatki zaimportowane z wyciągu znikają z listy same.

Popraw kwotę. Ikona ołówka przy podatku pozwala wpisać kwotę, którą znasz z deklaracji albo od księgowej, zanim zapłacisz. Nasze wyliczenie może różnić się o kilka złotych, na przykład przez dobrowolną składkę chorobową albo koszt, którego nie ma w aplikacji. Twoja kwota zastępuje wyliczenie na liście nadchodzących płatności, w podglądzie przyszłych podatków w Transakcje → Podatki, w sygnałach Kopilota i w podsumowaniu miesiąca. Na liście jest wtedy oznaczona jako Twoja kwota. Przycisk Przywróć wyliczenie wraca do kwoty policzonej przez AUTOPILOTA.

Ryczałt: składka zdrowotna liczona z przychodu rocznego

Na ryczałcie składka zdrowotna nie zależy od dochodu, tylko od progu przychodu: 60% przeciętnego wynagrodzenia do 60 tys. zł, 100% między 60 a 300 tys. i 180% powyżej. Najważniejsze jest to, że rok rozlicza się jednym progiem — tym, w którym mieści się przychód za cały rok.

Dlatego AUTOPILOT w każdym miesiącu pokazuje składkę wyliczoną z przychodu rocznego (zafakturowanego, a przy włączonej prognozie — także prognozowanego). Przy 632 tys. zł przychodu to 1 495,04 zł miesięcznie i 17 940,48 zł za rok — również w styczniu, kiedy narastająco było dopiero 52 tys. zł. Rozbicie kwoty pokazuje całe wyliczenie: przychód za rok, odjęte składki społeczne, próg, przeciętne wynagrodzenie, podstawę i stawkę.

ZUS pobiera to inaczej: do czasu przekroczenia progu płacisz mniej (498,35 zł albo 830,58 zł miesięcznie), a różnicę wyrównujesz w rocznym rozliczeniu — DRA za kwiecień, termin 20 maja następnego roku. Dlatego „Najbliższe płatności podatkowe" pokazują kwotę do przelewu w danym miesiącu, a analityka (kafle, wykresy, zysk netto) — ile rok naprawdę kosztuje. Rozbicie składki mówi o tym wprost jedną linijką, żeby różnica między jednym a drugim nie wyglądała na błąd.

Liniowy: odliczenie zdrowotnej z rocznym limitem

Na podatku liniowym zapłaconą składkę zdrowotną odejmujesz od podstawy PIT — nie od samego podatku. Odliczenie ma jednak roczny sufit, waloryzowany co roku obwieszczeniem Ministra Finansów: 12 900 zł za 2025 i 14 100 zł za 2026. Wszystko powyżej tej kwoty zostaje kosztem, którego podatek już nie widzi.

AUTOPILOT rozkłada limit równo na miesiące (1/12 rocznej kwoty), bo tak samo liczy się zaliczka: narastająco od stycznia, więc do grudnia odliczenie sumuje się dokładnie do pełnego limitu roku. Przy dochodzie, przy którym 4,9% podstawy przekracza miesięczne 1/12, w rozbiciu kafelka Podatki zobaczysz kwotę uciętą do limitu, a nie całą zapłaconą składkę — to nie jest błąd zaokrąglenia, tylko ten sufit.

Limit żyje w rejestrze stałych podatkowych razem ze stawkami ZUS i progiem skali, więc prognoza na 2026 liczy się limitem 2026, a rozliczenie 2025 — limitem 2025. Dwie pozostałe formy działają inaczej i limit ich nie dotyczy: skala nie odlicza zdrowotnej w ogóle, a ryczałt odejmuje 50% zapłaconych składek od przychodu, bez rocznego sufitu.

Pierwsze miesiące firmy: ulga na start

Datę rozpoczęcia działalności podajesz w Ustawieniach → Podatki. AUTOPILOT używa jej do dwóch rzeczy:

1. Nie nalicza niczego za okresy sprzed rejestracji. Jeśli firma powstała 2 lipca, to za czerwiec nie zobaczysz ani ZUS-u, ani PIT-u, ani VAT-u — kalendarz płatności zaczyna się od miesiąca rejestracji.

2. Rozdziela część społeczną od zdrowotnej. Ulga na start zwalnia wyłącznie ze składek społecznych (emerytalna, rentowa, chorobowa, wypadkowa, Fundusz Pracy) przez pierwsze 6 pełnych miesięcy. Składka zdrowotna jest obowiązkowa od pierwszego miesiąca — także tego, w którym założyłeś firmę, bo jest miesięczna i niepodzielna.

Dlatego w „Najbliższych płatnościach podatkowych" w okresie ulgi zobaczysz pozycję „ZUS zdrowotny" (a nie „ZUS społeczny + zdrowotny") z dopiskiem „Ulga na start — obowiązkowa jest tylko składka zdrowotna". Kwota to sama składka zdrowotna, wyliczona według Twojej formy opodatkowania — przy ryczałcie zależy od progu rocznego przychodu (60 tys. / 300 tys.).

3. Zmniejsza składki społeczne za niepełny pierwszy miesiąc. Jeśli zarejestrowałeś firmę w trakcie miesiąca i od razu płacisz mały albo duży ZUS (bez ulgi na start), podstawa składek społecznych jest liczona proporcjonalnie do dni prowadzenia działalności — art. 18 ust. 9 i 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Start 2 lipca to 30 z 31 dni, czyli podstawa pomniejszona o 1/31. Zdrowotna w tym samym miesiącu zostaje pełna — to właśnie ta niepodzielność.

Oś czasu wariantów (ulga na start → składka preferencyjna → duży ZUS) wylicza się automatycznie z daty rozpoczęcia, z zasadą ZUS-u: start 1. dnia miesiąca → ten miesiąc się liczy; start 2. dnia lub później → liczenie zaczyna się od pierwszego pełnego miesiąca. Podgląd osi znajdziesz w Ustawieniach → Podatki; jeśli Twoja sytuacja odbiega od schematu (np. JDG obok umowy o pracę), wybierz wariant ręcznie.

Działalność zwolniona z VAT

Jeśli w Ustawieniach → Podatki wybierzesz status „Zwolniony z VAT", AUTOPILOT dostosowuje wszystkie obliczenia:

• prognozy przychodów i wpływów nie doliczają 23% VAT (brutto = netto),
• VAT z faktur kosztowych nie jest odliczany — do kosztów uzyskania przychodu (KUP) trafia pełna kwota brutto,
• zobowiązanie VAT nie pojawia się w kalendarzu płatności podatkowych,
• nowe pozycje faktur sprzedażowych domyślnie dostają stawkę „zw".

Limit zwolnienia podmiotowego (art. 113)

Dla firm zwolnionych AUTOPILOT śledzi roczną wartość sprzedaży netto względem ustawowego limitu zwolnienia podmiotowego — 240 000 zł od 2026 r. (200 000 zł do 2025 r.). Kartę limitu znajdziesz na Dashboardzie oraz w Ustawieniach → Podatki:

• pasek postępu pokazuje wykorzystanie limitu i pozostałą kwotę,
• dla działalności założonej w trakcie roku limit liczony jest proporcjonalnie do liczby dni prowadzenia firmy (art. 113 ust. 9),
• prognoza przychodów do końca roku ostrzega z wyprzedzeniem, jeśli przy obecnym tempie sprzedaży przekroczysz limit i stracisz zwolnienie,
• po przekroczeniu limitu zobaczysz wyraźne ostrzeżenie o obowiązku rejestracji VAT-R.

Sprawdź każdą liczbę: rozbicia kwot

Każdy kafelek z kwotą — Przychód, Koszty, Podatki, VAT, a także zysk netto — ma obok etykiety ikonkę (i). Najedź na nią (na telefonie: dotknij — otworzy się arkusz od dołu), a zobaczysz, z czego ta kwota się składa. Wiersze ze strzałką rozwijają się jeszcze głębiej, do samego wyliczenia:

• Podatki → PIT — przy ryczałcie każda stawka osobno: 12% od 57 904,00 zł i 8,5% od 551,83 zł, bo ryczałt liczy się od przychodu każdej stawki z osobna, a nie od jednej „uśrednionej". Przy skali widać też podział 12% / 32% względem progu.
• Podatki → Składka zdrowotna / ZUS — pełne wyprowadzenie: przy ryczałcie przychód za cały rok, próg (60 tys. / 300 tys.), przeciętne wynagrodzenie, podstawa i stawka; przy skali i liniowym — dochód miesiąca i stawka. Zawsze z podstawą prawną, żebyś mógł skonfrontować kwotę z księgową.
• VAT — VAT należny minus naliczony, a pod spodem dwa powody, dla których odliczenie bywa mniejsze niż VAT z faktur zakupowych: procent odliczenia (100% / 50% / 0%) na konkretnym koszcie oraz ograniczenie do wysokości VAT należnego. Nadwyżka nie przepada — przechodzi na kolejny okres.
• Przychód — ile pochodzi z faktur, a ile z prognozy, miesiąc po miesiącu.
• Koszty — od kwoty netto z faktury, przez VAT i jego odliczenie, do kosztu, który pomniejsza zysk (to on stoi na kafelku). Pod wynikiem widać jeszcze ulgę w PIT i efektywny koszt: ile ten wydatek naprawdę Cię kosztuje. Ulga jest już w kafelku „Podatki" (niższy PIT), więc kafelki sumują się do zysku: przychód − koszty − podatki = zysk netto.

Zrzut ekranu

Rozbicie pojawia się tylko wtedy, gdy sumuje się dokładnie do kwoty z kafelka. Jeśli liczba pochodzi skądinąd (jednostka nadrzędna sumuje podjednostki, albo zapłacony podatek nadpisuje szacunek), AUTOPILOT nie pokaże wyliczenia prowadzącego do innej kwoty — bo takie „wyjaśnienie" myli bardziej niż jego brak.

Porównanie form opodatkowania

AUTOPILOT pokazuje, ile zapłacisz w każdej formie przy Twoich liczbach — więc wybór (liniowy / skala / ryczałt) opierasz na konkretnych kwotach, a nie na przeczuciu. To samo dotyczy wariantów ZUS.

Zasada: bez zgadywania

W obliczeniach podatkowych AUTOPILOT nie podstawia wartości domyślnych. Jeśli brakuje danych do policzenia, prosi o ich uzupełnienie — zamiast pokazać przybliżenie, które mogłoby wprowadzić Cię w błąd. Lepiej brak liczby niż liczba nieprawdziwa.