Warsztat danych — silnik, na którym liczy Kopilot

Gotowe ekrany AUTOPILOTA odpowiadają na pytania zadane z góry: ile masz na koncie, ile zapłacisz podatku, co przyjdzie w przyszłym miesiącu. Warsztat danych odpowiada na resztę, czyli na Twoje własne pytania. Ile wydajesz na auta miesiąc po miesiącu? Który klient zostawia najwięcej na rękę? Ile zostanie z planu na przyszły rok? Na której formie opodatkowania zapłacisz najmniej?

Dotąd takie pytania układało się samemu na osobnym ekranie, dokument po dokumencie. Teraz zadajesz je Kopilotowi, w aplikacji albo w Claude i ChatGPT: piszesz po swojemu, a on składa pytanie, liczy je na Warsztacie i odpowiada liczbami, przy których mówi, skąd są.

Co się zmieniło

• Płótna Warsztatu danych nie ma już w aplikacji. Strona Warsztat w przełączniku na środku nagłówka to dziś notatniki z tekstem i tabelami, a dokumenty (tabele przestawne, rachunek wyników, plan, Symulacja) liczy Kopilot.
• Stał się silnikiem Kopilota — tego w aplikacji i tego w Claude. Model danych, typy dokumentów i silnik podatkowy się nie zmieniły. Zmieniło się tylko to, że zamiast klikać, pytasz.
• Twoje dokumenty i wersje planu zostają na koncie. Kopilot widzi je w Warsztacie i otwiera z aktualnymi liczbami.
• Rentowność zostaje zwykłym ekranem PREMIUM. Do startu sprzedaży ma ją każde konto, bez opłat — w becie i w próbie.
• Symulacja, czyli plan na dziesięciolecia z rokiem wolności finansowej, też jest dokumentem Warsztatu. Liczy ją Kopilot.

Gdzie z niego korzystasz

Na Warsztacie liczy Kopilot na planie PREMIUM, który do startu sprzedaży ma każde konto. W aplikacji pytasz go w przestrzeni Kopilot (przełącznik Aplikacja · Kopilot · Warsztat na środku nagłówka, na telefonie zakładki pod nim), a na szerokim ekranie także w rozmowie obok każdego ekranu (jak to działa). W Claude i ChatGPT pytasz go z konektorem AUTOPILOTA (jak go podłączyć).

Całe to liczenie to część PREMIUM: pytania wprost do modelu danych, dokumenty Warsztatu (tabele przestawne, rachunek wyników, wykresy, wskaźniki, pulpity, plan, „co jeśli”, formy opodatkowania, Symulacja) i notatniki. Dokumentów Warsztatu nie układasz na ekranie, więc ich wynik dostajesz w rozmowie: tabelę, kartę z wykresem albo liczby ze źródłem. Notatniki mają swój ekran — niżej.

Codzienne sygnały Kopilota na pulpicie — luka w płynności, terminy podatków, zaległe faktury — działają obok, jak dotąd.

Notatniki w Warsztacie

Strona Warsztat w przełączniku Aplikacja · Kopilot · Warsztat to Twoje notatniki: strony, na których tekst i tabele z Twoich danych stoją jedno pod drugim i czyta się je od góry do dołu, jak notatnik analityka. Tak zbudujesz zestawienia, których nie ma na gotowych ekranach (rok do roku, miesiąc do miesiąca, plan a wykonanie) i od razu dopiszesz, co z nich wynika. Notatniki są częścią PREMIUM; konto bez PREMIUM trafia stamtąd na stronę, która mówi, co dają i gdzie wybrać plan. Na telefonie przełącznik ma tylko Aplikację i Kopilota, a notatnik otwarty z odnośnika czyta się jako raport.

Jak założyć notatnik

• Pierwsze wejście do Warsztatu otwiera notatnik z jedną tabelą. Zapisze się sam przy pierwszej zmianie: kliknij nagłówek kolumny, „+” albo dopisz tekst.
• Kolejny notatnik zakładasz przyciskiem Nowy notatnik na dole drzewa po lewej. Otwiera się galeria szablonów: Koszty rok do roku (kategorie, tabela i wykres), Sprzedaż miesiąc po miesiącu (linia przez rok i tabela klientów), Klienci rok do roku (liczba sprzedaży, tabela i wykres), Plan a wykonanie (gdy masz wersję planu) albo pusty notatnik z jedną tabelą. Szablon to tylko układ: jego tabele liczą się od razu na Twoich danych i zmienisz je jak każdą tabelę.
• Drzewo trzyma notatniki w folderach (Nowy folder, przeciąganie do folderu).
• Nazwę zmienisz dwuklikiem w tytuł albo z menu ⋯ obok niego. Z tego samego menu usuniesz notatnik. Faktury i transakcje zostają, jak były.
• Tabele zrobione przed notatnikami są w drzewie jako notatniki z jedną tabelą, pod tą samą nazwą i w tym samym folderze.

Komórki

Notatnik składa się z komórek. Każda ma po lewej numer, uchwyt ⋮⋮, strzałki i kosz. Za uchwyt przeciągasz komórkę myszą albo palcem: jej nazwa jedzie za kursorem, a kreska pokazuje, gdzie stanie. Komórka upuszczona na inną zajmuje jej miejsce. Strzałki przesuwają o jedno miejsce i działają z klawiatury. Między komórkami stoi mały +, który otwiera Tekst · Tabela · Wykres · Liczba, a na końcu notatnika ten pasek stoi otwarty.

• Tekst. Klikasz i piszesz: # robi nagłówek, ## śródtytuł, - listę, a **słowo** pogrubienie. Esc albo klik obok zapisuje. Tekst to dobre miejsce na wniosek i na to, co sprawdzić w przyszłym miesiącu.
• Tabela. Przy dodawaniu wybierasz, z czego liczy: Wszystko (faktury i operacje bez faktury, tak jak liczy Warsztat), Faktury albo Transakcje. Nazwa tabeli stoi w jej nagłówku; dwuklik ją zmienia.
• Wykres. Rysuje tabelę tego notatnika, więc pokazuje dokładnie jej liczby. Wiersze stawia wiersze tabeli obok siebie (kategorie, klienci) — każda wybrana kolumna to seria, a wcześniejszy okres stoi jaśniej obok bieżącego. Kolumny prowadzi przez kolumny po kolei (miesiące, kwartały) wierszem „Razem”, słupkami albo linią. Kolumny ▾ wybiera, co rysować. Kolor mówi, co liczy tabela: przychód szmaragd, koszty miedź, VAT błękit, podatki bursztyn, wynik atrament; plan to sam obrys. Wykres dodasz też z menu ⋯ tabeli: Wykres z tej tabeli stawia go pod nią.
• Liczba. Jedna liczba z tabeli, duża, jak na kafelku: kolumna i wiersz („Razem” albo wiersz najwyższego poziomu) wybierasz w jej nagłówku. Gdy tabela porównuje tę kolumnę z inną, pod liczbą stoi zmiana w kolorze — szmaragd dobra, róż zła.

Tabela w notatniku

• Ta sama siatka co Transakcje. Aktywna komórka, zaznaczanie zakresu, ⌘C do Excela i suma zaznaczenia na dole. Klawiatura działa w tabeli, którą właśnie kliknąłeś; inne tabele notatnika na nią nie reagują.

• Ustawienia obok tabeli. Przycisk Ustawienia w nagłówku tabeli otwiera po lewej panel: dane, wiersze jako hierarchia do trzech poziomów (np. kategoria › kontrahent), gotowe układy kolumn (miesiąc do miesiąca, rok do roku, każdy miesiąc, kwartały, plan a wykonanie) i to, co liczą kolumny. To samo znajdziesz w nagłówku wierszy.

• Kolumny przez „+”. Każda kolumna mówi, co policzyć i za jaki okres, a obok możesz dodać porównanie z kolumną sąsiednią: zmianę w złotych, w procentach albo udział. Nagłówek kolumny zmienia ją na miejscu.

• Wzory. Kolumna ze wzoru liczy na literach innych kolumn, np. B - A albo round(B / 12). Gdy piszesz wzór w pasku nad tabelą, pod paskiem widać, co liczy litera pod kursorem, w funkcji — jej argumenty i przykład, a po pierwszych literach nazwy — funkcje, które pasują. W wierszu działają abs, round, floor, ceil, if(warunek, wtedy, inaczej), greatest(a, b) i least(a, b).

• Wzory po wierszach. Jak funkcje okna w SQL, wzór czyta też wiersze obok:

  • sum(B), avg(B), min(B), max(B) i count(B) liczą wiersze tej samej grupy, a w wierszu Σ całą tabelę. Udział wiersza w grupie to B / sum(B) * 100.
  • prev(B) i next(B) biorą wartość z wiersza wyżej i niżej. W tabeli miesięcy B - prev(B) to zmiana miesiąc do miesiąca.
  • cumsum(B) liczy sumę narastająco, a rank(B) daje miejsce wiersza w grupie (1 to największa wartość).

  Wiersze idą w kolejności tabeli: miesiące po czasie, reszta od największej. Sortowanie nagłówkiem tego nie zmienia, więc suma narastająco zostaje taka sama. W wierszu Σ narastająco i miejsce zostają puste. Gotowe kolumny są w „+” → Po wierszach: narastająco, miejsce, a w tabeli miesięcy zmiana wobec miesiąca wyżej. Format całkowita pokazuje miejsce i liczbę wierszy bez groszy.

• Kolory zmian. Zmiany w złotych i w procentach mają tło: szmaragd to zmiana na plus dla Ciebie (więcej przychodu, mniej kosztów), róż — na minus, mocniej im większa. Kwoty i udziały zostają bez tła. Pędzel w nagłówku tabeli wyłącza tło.

• Miesiąc tabel. Pod tytułem notatnika przesuwasz miesiąc, od którego liczą się okresy kolumn („ten miesiąc”, „od początku roku”) we wszystkich tabelach naraz.

• Skąd kwota. Klik w kwotę otwiera dokumenty, z których powstała.

• Plik dla Excela. Z menu ⋯ tabeli pobierzesz ją jako XLSX albo CSV.

Notatnik jako raport

Przełącznik Notatnik · Raport pod tytułem pokazuje ten sam notatnik do czytania, jak aplikację w Hex obok notatnika. Komórki stoją bez numerów, uchwytów i ustawień:

• tekst ma krój raportu Kopilota;
• liczby stojące jedna po drugiej układają się w jeden rząd, jak górny rząd raportu;
• nad wykresem stoi to, co liczy („Wydatki”), a legenda mówi już tylko okresy;
• tabela czyta się bez paska wzoru. Nagłówek kolumny sortuje ją tylko na czas czytania, a układ w notatniku zostaje. Klik w kwotę dalej otwiera jej dokumenty.

Liczby są te same co w notatniku i liczą się przy każdym otwarciu. Miesiąc tabel zmienisz także w raporcie. Widok zostaje w adresie (view=report), więc odnośnik otwiera notatnik od razu jako raport. Na telefonie notatnik zawsze otwiera się jako raport, a wykres ma węższe podpisy osi.

Kopilot obok notatnika

Na szerokim ekranie (od 1536 px) rozmowa z Kopilotem stoi obok notatnika, tak jak obok ekranów aplikacji. Kopilot wie, który notatnik masz otwarty:

• „Dodaj tabelę kosztów rok do roku po kategoriach” — dopisuje tabelę na końcu notatnika.
• „Ułóż notatnik o klientach: przychód miesiąc do miesiąca i udział każdego klienta, z krótkim wnioskiem” — zakłada nowy notatnik z tekstem i tabelami.
• „Dodaj wykres sprzedaży miesiąc po miesiącu” — rysuje tabelę notatnika linią.
• „Zrób notatnik z szablonu Klienci rok do roku” — zakłada notatnik z galerii.
• „Ułóż z tego notatnika raport” — ustawia komórki w kolejności opowieści (nagłówek z tezą, liczby, wykres, tabela, wnioski) i daje odnośnik do widoku Raport.
• „Napisz raport z tego notatnika” — czyta liczby notatnika i zapisuje raport w Kopilocie. Wykres notatnika staje w raporcie jako karta, a każda liczba prowadzi do swojej tabeli.
• „Pokaż wykres z notatnika Koszty” — w Claude i ChatGPT wykres stanie pod odpowiedzią jako karta: te same słupki albo linia, kolory i liczby co w notatniku.

Kopilot opisuje tabele tak, jak Ty klikasz je w nagłówkach, a liczby liczy kod. W tekście nie wpisuje kwot, bo notatnik liczy się od nowa przy każdym otwarciu. Notatnik i tabela ułożone przez Kopilota mają znak ✦. To samo zrobisz w Claude i ChatGPT przez konektor AUTOPILOTA.

Dobre praktyki

• Jeden notatnik to jedno pytanie: „Koszty auta 2026”, „Klienci rok do roku”. Łatwiej do niego wrócić niż do jednej długiej strony.
• Nad tabelą napisz, na co patrzysz, a pod nią, co z tego wynika i co sprawdzisz.
• Nazwij tabele tak, żeby nazwa mówiła, co liczą — Kopilot i raporty cytują je po nazwie.
• Przed comiesięcznym przeglądem przesuń miesiąc tabel i przeczytaj notatnik od góry.

Jak to działa

1. Rozmawiasz w aplikacji albo w Claude. Kopilot to zestaw narzędzi AUTOPILOTA, których model używa w rozmowie: w aplikacji bez niczego do podłączania, w Claude i ChatGPT przez konektor. To te same narzędzia i każde z nich działa wyłącznie na danych Twojej firmy.
2. Pytasz po swojemu. Nie musisz znać nazw miar ani typów dokumentów. Kopilot sam wybiera, czy zapytać model danych wprost, czy otworzyć dokument, który już masz.
3. Liczy AUTOPILOT, nie model. Model nie sumuje faktur sam, tylko wywołuje narzędzia AUTOPILOTA. Te liczą tym samym silnikiem co reszta aplikacji i oddają każdą kwotę z datą, na którą jest, i z tym, skąd pochodzi.
4. Zapis tego, o co prosisz. Kopilot zapisuje dokument, kartę na pulpicie, plan albo zmianę w symulacji, gdy o to poprosisz, i mówi, co i gdzie zapisał. W Claude i ChatGPT asystent prosi Cię o zgodę przed takim zapisem. W aplikacji Kopilot zapisuje od razu, a zanim nadpisze albo usunie coś, co już stoi, pyta. Każdy zapis zostaje odnotowany: co się zmieniło, z jakiej wartości na jaką i kiedy.

Co Kopilot liczy na Warsztacie

Pytanie wprost do modelu danych

Do wielu odpowiedzi nie trzeba zakładać dokumentu. Kopilot pyta model danych wprost i dostaje tabelę z wybranymi miarami w podziale na wymiary i czas.

• Miary: przychód, koszty, koszty uzyskania przychodu, zysk, marża, VAT należny, do odliczenia i do zapłaty, ZUS społeczny, składka zdrowotna, zaliczka PIT (na ryczałcie: ryczałt), podatki razem, „na rękę”, EBITDA z marżą, amortyzacja, odsetki, nakłady na środki trwałe, liczba dokumentów, podatki już zapłacone i wskaźniki z otoczenia (inflacja, WIBOR, stopa NBP, średnia krajowa).
• Wymiary: jednostka, kategoria, kontrahent i czas (lata, kwartały, miesiące).

Liczby pochodzą z faktur i transakcji, a nie z oszacowania. Kopilot podaje okres zawsze wprost. Tabela za inny okres niż ten, o który pytasz, byłaby złą odpowiedzią.

Zanim zacznie analizować okres, Kopilot może sprawdzić, na czym stoi: ile jest w nim faktur sprzedaży, faktur zakupu i wydatków z konta, w ilu miesiącach są jakiekolwiek dane i jaka część kosztów i przychodu nie ma kategorii albo jednostki. Tę kontrolę liczy kod, bez udziału modelu. Duża część „bez kategorii” znaczy, że każdy podział niżej będzie niepełny, i Kopilot powinien Ci to powiedzieć, zanim pokaże wnioski.

Dokumenty Warsztatu

Dokument zapamiętuje pytanie, nie liczby. Otwarty za miesiąc przelicza się na danych z tego dnia. Kopilot otwiera każdy typ dokumentu i oddaje te same liczby, które pokazywał ekran Warsztatu:

Dokument, który nie ma przypiętego okresu, liczy okres z rozmowy. Kopilot zapyta o niego albo przyjmie ten, o który pytasz („w tym roku”, „za trzeci kwartał”). Plan zawsze liczy rok swojej wersji.

Jeśli masz na koncie Diagnozę AI albo Plan z AI z czasów ekranu Warsztatu, Kopilot odczyta ich ostatni zapisany wynik z datą przebiegu. Nowych przebiegów tych elementów nie uruchamia, bo analizę robi sam, narzędziami opisanymi wyżej.

Co Kopilot zapisze w AUTOPILOCIE

Każdy z tych zapisów Kopilot robi na Twoją prośbę: w Claude i ChatGPT po Twojej zgodzie na zapis, w aplikacji z jednym zdaniem o tym, co zapisał.

Kilka zasad zapisu:

• W sumę się nie pisze. Jeśli komórka planu jest sumą (jednostka z kwotami rozbitymi na kategorie albo z podjednostkami), AUTOPILOT nie zapisze niczego i powie, którą pozycję podać. Zapis jest w całości albo wcale.
• Kwot nie dzieli po równo. Gdy mówisz „120 tysięcy na cały rok”, Kopilot rozkłada kwotę według dni roboczych w każdym miesiącu (maj i grudzień mają ich mniej niż marzec). Możesz też podać kwotę każdego miesiąca osobno.
• To tylko plan. Urlop, choroba czy podwyżka stawki są założeniem jednego wyliczenia: w planie zostaje policzona kwota, a umowa jednostki i Twoje nieobecności nie są nigdzie zapisywane. Prognoza na Przepływie dalej liczy umowę taką, jaka jest.
• Nazwy zajętej nie nadpisuje. Plan o nazwie, która już jest w firmie, dostaje numer.
• Osoba z rolą tylko do odczytu niczego nie zapisze, także przez Kopilota.

Plan na rok rozmową

Zamiast wypełniać tabelę dwunastu miesięcy, mówisz Kopilotowi, co zakładasz, a on liczy i zapisuje plan. W Claude jest do tego szablon „Plan roku — rozmową, w Warsztacie” (menu „+” → konektor AUTOPILOT).

Przykład. Masz projekt rozliczany dniówką 2 000 zł, każdy dzień roboczy, i w maju bierzesz 14 dni urlopu. Piszesz: „w maju mam 14 dni urlopu”. Kopilot przelicza maj wzorem umowy: maj 2026 ma 20 dni roboczych, po urlopie zostaje 6, czyli 6 × 2 000 zł = 12 000 zł zamiast 40 000 zł. Zapisuje kwotę w planie i mówi, co się zmieniło — „maj: 40 000 zł → 12 000 zł” — i ile po zmianie zostaje Ci na rękę z całego roku. Gdy pytasz „co jeśli” („ile mnie kosztowałby urlop w sierpniu?”), liczy skutek bez zapisu.

Tak samo planujesz:

• urlop z datami — „wolne od 3 do 14 sierpnia”: odpadają tylko dni robocze w tych datach, święta i weekendy kalendarz zna sam,
• zmianę stawki albo czasu pracy — „od września 170 zł za godzinę”, „w lipcu i sierpniu 6 godzin dziennie”, „od października 10 dni w miesiącu”,
• nowy projekt, którego jeszcze nie ma w AUTOPILOCIE — Kopilot zakłada jednostkę, a jej przychód planuje ze stawki, którą podasz,
• koszty — kwotę na cały rok, kwotę jednego miesiąca albo wspólny koszt podzielony na projekty.

Urlop zmienia plan projektów rozliczanych za czas pracy: stawką godzinową i dniówką. Ryczałt miesięczny i stała cena zostają bez zmian. Jeśli dniówka ma ustaloną liczbę dni w miesiącu (np. 4), urlop zmniejsza plan dopiero wtedy, gdy po nim nie zostaje tyle dni roboczych.

Jak Warsztat liczy

Te zasady obowiązywały na ekranie Warsztatu i obowiązują w każdej odpowiedzi Kopilota:

• Kwoty są netto, a VAT stoi osobno. VAT należny nigdy nie był Twoim przychodem, a odliczony nigdy kosztem. Koszty to netto plus VAT, którego nie odliczasz, a u firmy zwolnionej z VAT kwota brutto.
• Podatki liczą się z zaksięgowanych dokumentów, rok po roku. Forma opodatkowania na dany rok pochodzi z historii form, ZUS z harmonogramu ulg od daty założenia firmy, a zaliczki PIT narastają od stycznia. W grudniu zamkniętego roku liczy się roczne rozliczenie PIT i składki zdrowotnej. Nadchodzące płatności liczą tym samym silnikiem, ale miesiąc bez faktury sprzedaży i miesiąc w toku uzupełniają prognozą jednostek, więc dla takiego miesiąca kwoty mogą się różnić.
• VAT do urzędu raz na okres rozliczeniowy. Saldo VAT miesiąca stoi w groszach, a do pełnych złotych zaokrągla się okres, za który płacisz: przy miesięcznym VAT-cie miesiąc, przy kwartalnym cały kwartał — ostatni miesiąc kwartału dostaje resztę z zaokrąglenia, więc kwartał w Warsztacie to dokładnie przelew z „Nadchodzących płatności” i Rentowności. Kwartał, który jeszcze trwa, zostaje w groszach. Tak samo zaliczka PIT i ryczałt płacone kwartalnie: cała kwota kwartału stoi w jego ostatnim miesiącu, liczona jak zobowiązanie, a roczne rozliczenie odejmuje właśnie te zaliczki.
• Faktura rozbita na kategorie sumuje się co do grosza. VAT do odliczenia i KUP każdej części liczą się z kosztu tej części, więc części dają razem VAT do odliczenia całej faktury, a koszty i VAT naliczony — jej brutto.
• Podatki dotyczą całej firmy. Rachunek zawężony do jednej jednostki kończy się na jej wyniku przed podatkami. ZUS, składka zdrowotna i PIT liczą się od dochodu całej firmy, a dzielenie ich na kontrakty wymagałoby zgadniętego klucza.
• Porównanie „jak do jak”. Okres zamknięty porównuje się z poprzednim tego samego kształtu, a okres, który trwa, z tym samym fragmentem poprzedniego. Rachunek wyników porównuje wyłącznie miesiące zamknięte, po obu stronach tak samo.
• Brak danych to pytanie, nie zero. Bez stawki ryczałtu porównanie form zapyta o nią. ROE bez kapitału własnego (Ustawienia → Ustawienia podatkowe) zostaje puste, a amortyzacja środka trwałego bez pełnej konfiguracji też. Lepsza luka niż liczba, która wygląda wiarygodnie i jest nieprawdziwa.

Dobre praktyki

• Najpierw sprawdź dane. Zapytaj, ile kosztów w okresie nie ma kategorii albo jednostki. Faktury z KSeF przychodzą bez kategorii, a przychód bez kategorii psuje każdy podział.
• Pytaj o konkretny okres. „Od stycznia do września” daje lepszą odpowiedź niż „ostatnio”.
• Odkładaj pytania, które zadajesz co miesiąc. Poproś Kopilota o dokument albo kartę na pulpicie. Następnym razem otworzy je na nowych danych, zamiast składać pytanie od zera.
• Plan buduj z prognozy albo z wykonania. Potem powiedz Kopilotowi, co się zmieni: urlopy, podwyżki, nowe projekty, nowe koszty.
• Formę opodatkowania zmieniaj z księgową. Porównanie form mówi, ile zostaje na rękę na każdej formie przy Twoich liczbach, ale nie jest poradą podatkową.

Symulacja

Narzędzia do planowania życia finansowego (w rodzaju ProjectionLab) odpowiadają na pytanie: kiedy majątek pokryje moje wydatki i czy po drodze nie zabraknie pieniędzy. Dla kogoś na B2B w Polsce połowa odpowiedzi siedzi jednak w szczegółach, których ogólny kalkulator nie zna: ulga na start kończy się w konkretnym miesiącu, składka zdrowotna zależy od formy opodatkowania, IKZE obniża PIT, a IKE wypłacisz bez podatku dopiero po sześćdziesiątce. Miesiąc z dwoma świętami to mniej faktur przy stawce godzinowej. A ogólny kalkulator zaczyna od pustego formularza.

Symulacja odpowiada na to samo pytanie, ale na liczbach, które AUTOPILOT już o Tobie wie: saldo kont, umowy z jednostek, koszty z faktur, wypłaty dla siebie, forma opodatkowania i data założenia firmy. Podatki i składki liczy ten sam silnik co reszta aplikacji, miesiąc po miesiącu, a dni robocze bierze z polskiego kalendarza.

Co się zmieniło

Symulacja to dokument Warsztatu danych, a dokumenty Warsztatu nie mają już ekranu — strona Warsztat w przełączniku to notatniki. Symulacji nie otwierasz z menu i nie ustawiasz suwakami. Pytasz Kopilota — w aplikacji albo w Claude i ChatGPT — a on liczy plan na tym samym silniku i zapisuje w nim zmiany, o które poprosisz: w Claude i ChatGPT po Twojej zgodzie na zapis, w aplikacji z jednym zdaniem o tym, co zmienił.

Symulacje, które masz już na koncie, zostają. Kopilot je widzi i liczy w całości, razem ze wszystkim, co było w nich ustawione.

Gdzie z niej korzystasz

Symulację liczy Kopilot na planie PREMIUM, który do startu sprzedaży ma każde konto. W aplikacji pytasz go w przestrzeni Kopilot (przełącznik Aplikacja · Kopilot · Warsztat w nagłówku — jak to działa), a w Claude albo ChatGPT z konektorem AUTOPILOTA (jak go podłączyć).

Jak zacząć w rozmowie

1. Zapytaj wprost, np. „Kiedy mogę przestać pracować?”. Kopilot sprawdzi, czy masz już symulację. Jeśli tak, policzy ją. Jeśli nie, zaproponuje nową.
2. Nowy plan powstaje z danych firmy, tak jak dotąd z przycisku w aplikacji: gotówka z sald kont, przychód z umów jednostek (i ze średniej z faktur, gdy jest wyraźnie wyższa), koszty firmy, wydatki prywatne z Budżetu domu albo z wypłat dla siebie, forma opodatkowania, ZUS i wakacje składkowe z ustawień, a koniec pracy w dniu wolności finansowej. Bez wybranego wariantu ZUS (albo statusu VAT) planu z danych nie założysz — Kopilot powie, co ustawić; sama data rozpoczęcia działalności wariantu nie wybiera. Kwoty z danych przychodzą z groszami. Gotówka to salda kont firmowych i prywatnych bez pieniędzy na rachunku VAT i w rezerwie podatkowej (to pieniądze urzędu, a plan płaci podatki z przychodu) i bez kont inwestycyjnych, więc u firmy z rachunkiem VAT jest niższa niż suma w przeglądzie kont. Kopilot zakłada plan dopiero po Twoim „tak”. To, co powiedziałeś wcześniej w rozmowie (np. rok urodzenia), może wpisać od razu.
3. Sprawdź założenia. Zwrot i zmienność rynku, stopa wypłat, poduszka, horyzont i inflacja (z ostatniego odczytu GUS, a bez niego z celu NBP) to nazwane założenia. Kopilot pokaże je w tabeli i zapyta, czy pasują.
4. Odpowiedz na pytania planu. Gdy czegoś brakuje (najczęściej wydatków prywatnych, roku urodzenia albo wieku emerytalnego), plan zamiast liczb daje pytania, a Kopilot zadaje je Tobie. Wieku emerytalnego, 60 albo 65 lat, nie zgaduje z imienia, tylko pyta.
5. Zapis. Twoje odpowiedzi trafiają do planu — w Claude i ChatGPT po Twojej zgodzie na zapis, w aplikacji od razu, z jednym zdaniem o tym, co się zmieniło. Kopilot pokazuje wynik przed zmianą i po niej oraz to, co plan uzupełnił sam.

Jednostki rozliczane budżetem stałym albo kamieniami milowymi nie wchodzą do planu jako stawka, bo nie da się z nich uczciwie wyprowadzić przychodu na miesiąc. Przy zakładaniu planu Kopilot wymieni je z nazwy, a ich faktury liczą się w średniej z faktur.

Co Kopilot powie o planie

• Wolność finansowa: pierwszy miesiąc, od którego możesz przestać pracować, a pieniądze starczą do końca planu. Do tego Twój wiek w roku wolności i ile czasu do niej zostało.
• Cel: majątek, który pokrywa wydatki przy przyjętej stopie wypłat, i jaką jego część masz już dziś.
• Na rękę z firmy średnio miesięcznie w pierwszym roku pracy i stopa oszczędności.
• Majątek na koniec planu: netto i płynny (gotówka i konta), także po podatku od wypłaty z kont. Do tego składki i podatki przez cały plan.
• Pomost: ile potrzeba na życie od końca pracy do dnia, w którym otworzy się IKE, IKZE albo PPK, i ile z tego jest dostępne od razu, po podatku.
• Emerytura z ZUS: od kiedy, brutto i na rękę.
• Kamienie milowe: koniec ulg w ZUS ze zmianą składki, wolność, koniec pracy, dostęp do IKE, IKZE i PPK, luka do progu wieku, spłata kredytu i miesiąc, w którym zabrakłoby pieniędzy.
• Plan rok po roku w skróconej tabeli.

Kwoty są w dzisiejszych złotych i pochodzą z przebiegu podstawowego, w którym rynek co roku daje dokładnie tyle, ile w założeniach. Jak plan wypada, gdy rynek tak równo nie rośnie, pokazuje Monte Carlo (niżej).

Gdy wolność nie przychodzi w horyzoncie planu, Kopilot nie dostaje roku, tylko zdanie, że jej nie ma, i listę dźwigni do sprawdzenia: niższe wydatki, dłuższy horyzont, inna stopa wypłat, późniejszy koniec pracy.

„Co jeśli”: warianty bez zapisu

Najmocniejsza część Symulacji w rozmowie to pytanie „a gdyby…”. Kopilot liczy wariant obok zapisanego planu i porównuje je: o ile przesuwa się wolność finansowa i o ile zmienia się majątek na koniec. Wariant niczego nie zapisuje. Zapisze go dopiero na Twoje wyraźne „tak”.

W wariancie zmienisz:

Kwota miesięczna to limit miesiąca. „Najwyżej 1 000 zł miesięcznie na IKE” znaczy w planie dokładnie tyle: w żadnym miesiącu więcej niż 1 000 zł, w roku najwyżej dwanaście takich wpłat. Miesiąc z dużą nadwyżką nie nadrabia w styczniu całego roku. Przy kwocie rocznej limit miesiąca jest opcjonalny.

Przy koncie liczy się też ile z salda to wpłaty (od reszty płaci się podatek Belki) i, przy IKE i IKZE, w ilu latach już wpłacałeś. Od tego zależy, czy pieniądze otworzą się bez kary. IKE albo IKZE z mniej niż pięcioma latami wpłat nie przybliża wolności finansowej: bez kary go nie wypłacisz, więc do celu liczy się jako 0 zł (chyba że plan dopuszcza wcześniejszy zwrot z IKE).

Monte Carlo: szansa, że pieniędzy nie zabraknie

Na prośbę Kopilot liczy plan albo wariant 500 albo 1000 razy, z losowym rynkiem (mediana to zwrot z założeń, rozrzut to zmienność planu), przestojami między kontraktami i, gdy plan tak ustawia, losową inflacją. Dostajesz:

• szansę powodzenia: w jakiej części przebiegów pieniędzy nie zabrakło do końca planu;
• rok wolności finansowej w połowie przebiegów, we wczesnych (10. percentyl) i w późnych (90. percentyl);
• część przebiegów, w których wolność w ogóle przyszła w horyzoncie.

Losowanie ma stałe ziarno, więc plan i wariant liczą się na tych samych światach. Różnica między nimi wynika z Twojej zmiany, a nie z innego losowania.

Jak silnik liczy

• Każdy rok to rok podatkowy: miesiąc po miesiącu przez silnik podatkowy aplikacji, z wariantem ZUS obowiązującym w danym miesiącu. Skala i danina solidarnościowa rozliczają się rocznie, a PIT roczny jest w pełnych złotych, jak w zeznaniu. Podatki w latach bez opublikowanych przepisów liczą się według ostatnich znanych.
• Wakacje składkowe z Ustawień plan bierze sam. Miesiąc wpisany w Ustawieniach → Ustawienia podatkowe → Wakacje składkowe, który wypada w latach planu (także w miesiącu roku startu sprzed startu), liczy się bez składek społecznych — zdrowotna zostaje, a niezapłaconych składek nie odliczasz od dochodu. Plan bierze listę z Ustawień przy każdym otwarciu, więc nie musisz go zapisywać od nowa, a przypis „Wakacje składkowe z Ustawień: …” mówi, które miesiące to są. Własne wakacje planu (jeden miesiąc co roku) ustawiasz obok. W roku wolno jeden miesiąc wakacji: gdy Ustawienia mają w jakimś roku inny miesiąc niż plan, plan nie liczy się, tylko pyta, który zostaje — „w latach z Ustawień miesiąc z Ustawień” (w pozostałych latach miesiąc planu), „usuń miesiąc wakacji z planu” albo zmiana wakacji w Ustawieniach. Kopilot pyta o to samo i zapisuje odpowiedź (simulation_update, pole contributionHoliday).
• Kwoty prawa idą za ustawą. Kwoty, które ustawa zamraża w złotych (próg skali i kwota zmniejszająca podatek, próg daniny, progi przychodu zdrowotnej na ryczałcie, ulga na dzieci, próg najmu prywatnego, próg 14. emerytury, koszty uzyskania z etatu), stoją w planie nominalnie. W dzisiejszych złotych co rok tracą więc inflację z założeń, a podatek realnie rośnie. Kwoty waloryzowane z mocy prawa (podstawa i limit składek ZUS, płaca minimalna, najniższa emerytura, limity IKE i IKZE) stoją w dzisiejszych złotych. Na Twoją prośbę Kopilot liczy plan z założeniem, że ustawodawca podnosi progi razem z cenami. Ustawa tego nie przewiduje, więc to założenie, nie prognoza.
• Roczne rozliczenie składki zdrowotnej odlicza się w roku zapłaty. Dopłatę za rok (albo zwrot nadpłaty) płaci się do 20 maja następnego roku, a liniowy i ryczałt odliczają składki zapłacone w roku. Plan księguje rozliczenie w grudniu roku, którego dotyczy, razem z wyrównaniem PIT, a odlicza je w PIT roku następnego: na liniowym od dochodu, w rocznym limicie odliczenia, na ryczałcie połowę od przychodu. Podatek spada więc o stawkę od tej kwoty, nie o całą dopłatę. Tylko przy tej samej formie w obu latach: po zmianie formy (np. z ryczałtu na liniowy) dopłaty za rok na poprzedniej formie się nie odlicza, a plan mówi o tym w notatce pod wynikiem. Pierwszy rok planu nie zna rozliczenia za rok poprzedni — ani dopłaty, ani jej odliczenia w PIT. Gdy plan startuje przed 20 maja, tej płatności nie ma też w saldach kont, od których plan zaczyna, więc zaplanuj ją sam jako jednorazowy wydatek.
• Ulga na dzieci wraca, gdy nie zmieści się w podatku. Część ulgi, której nie pokrył podatek według skali, wraca jako zwrot do wysokości składek społecznych i zdrowotnych z roku (art. 27f ust. 8–9 ustawy o PIT). Plan pokazuje zwrot w grudniu, osobno od podatku.
• IKZE obniża ten podatek, w którym daje najwięcej: zeznanie według skali (firma na skali, etat, emerytura) albo dochód firmy na liniowym czy przychód na ryczałcie. Limit wpłat jest jeden.
• Koniec pracy przy wolności finansowej kończy każdy etat, także ten, który miałby zacząć się później. Data wolności nie opiera się na przyszłej pensji.
• Wydatki na wolności mogą być stałe, elastyczne albo z poręczami. Elastyczne tną część uznaniową wydatków, gdy rynek spadnie od szczytu (preset: spadek o 30%). Poręcze Guytona-Klingera co styczeń porównują stopę wypłat netto z majątku ze stopą z początku wypłat. Do wypłat netto nie wchodzą emerytura z ZUS, najem, 800+ ani pensja. Ile wydatków da się ściąć, wiesz tylko Ty — bez tej liczby plan pyta.
• Konta z opakowaniem podatkowym mają polskie zasady z rejestru przepisów: limit wpłat, wiek, od którego wypłata jest bez kary, i podatek przy wypłacie albo jego brak. IKZE obniża PIT w zeznaniu rocznym. OKI liczy się od 2027 r., z podatkiem od aktywów.
• Pomost jest ostrożny: nie liczy wzrostu sald po drodze, więc pomost poniżej potrzeb może stać obok osiągniętej wolności.
• Emerytura z ZUS to kapitał podzielony przez dalsze trwanie życia z tablicy GUS, z najniższą emeryturą, gdy staż na to pozwala, oraz 13. i 14. emeryturą. Obniża cel wolności od dnia, w którym przyjdzie.
• VAT pomijamy: przechodzi przez konto, ale nie jest Twój.
• Brak danych to pytanie, nie zero. Plan bez kompletu danych nie daje liczb, tylko pytania.

Czego z rozmowy jeszcze nie zrobisz

Silnik symulacji umie więcej, niż Kopilot dziś zmienia w rozmowie. Z rozmowy nie dodasz jeszcze:

• zdarzeń na osi czasu poza kredytem, który już masz: podwyżki stawki, przerwy, nowego stałego wydatku, wydatku jednorazowego, dziecka (800+ i ulga na dzieci), etatu z PPK, najmu prywatnego, zmiany formy opodatkowania, zakupu mieszkania na kredyt i sprzedaży mieszkania;
• danych z informacji o stanie konta w ZUS (eZUS): bez nich kapitał emerytalny to tylko składki z planu;
• planu bazowego do porównywania z rzeczywistością.

Kredyt, który już masz (hipoteka, gotówkowy, samochodowy) Kopilot zapisuje w rozmowie: kapitał do spłaty z aplikacji banku, miesiąc najbliższej raty, ile rat zostało, oprocentowanie (stałe albo WIBOR lub POLSTR plus marża) i — przy hipotece — wartość nieruchomości. Jeśli rata była już w Twoich wydatkach prywatnych w planie, Kopilot podaje ją razem z kredytem i plan sam zdejmuje ją z wydatków, żeby nie policzyła się dwa razy. Kredytu firmowego tu nie dodajesz: jego rata jest już w kosztach firmy, z których plan startuje.

Symulację, która ma już takie rzeczy ustawione, Kopilot liczy razem z nimi i zmienia w niej tylko to, o co poprosisz. Pozostałe zdarzenia, przychody i plan bazowy zostają nietknięte.

Dobre praktyki

• Zacznij od danych, nie od życzeń. Zostaw założenia z danych firmy, a zmiany sprawdzaj wariantami „co jeśli” przed zapisem.
• Podaj rok urodzenia i wiek emerytalny. Od nich zależą progi wieku kont, pomost i emerytura z ZUS.
• Wpisz konta, które naprawdę masz, z saldem, sumą wpłat i latami wpłat. IKE z sześcioma latami wpłat to coś innego niż nowe IKE.
• Proś o Monte Carlo przy ważnych decyzjach. Plan z rynkiem rosnącym równo wygląda lepiej niż życie. Szansa powodzenia powie, ile ryzyka niesiesz.
• Porównuj IKZE z kontem maklerskim w wariantach. Zwrot PIT i wzrost bez podatku Belki kuszą, ale pieniądze czekają do 65 lat. Wariant pokaże, ile to zmienia w dacie wolności.
• To plan, nie porada. Decyzje podatkowe i inwestycyjne sprawdź z księgową albo doradcą.