Rentowność — dokąd idzie każde 100 zł od klientów

Kafelki mówią, ile zarobiłeś i ile wydałeś. Nie mówią, dokąd poszła każda złotówka, którą zapłacili Ci klienci — i dlaczego akurat tyle. Przepływ rentowności odpowiada na oba pytania jednym obrazem: z lewej pieniądze od klientów, dalej wszystko, co od nich odchodzi, a na końcu to, co zostaje Tobie.

Rentowność jest częścią planu Premium, a w becie ma ją każde konto, bez opłat. Po becie zostaje w Premium i w 30-dniowej próbie.

Gdzie to znajdziesz

Rentowność w menu bocznym. Okres bierze się z selektora w nagłówku — tego samego, którym sterujesz pulpitem i jednostkami. Miesiąc, kwartał albo rok: rysunek przelicza się od razu, a przejście między okresami jest płynne, więc widać, co urosło, a co się skurczyło.

W Warsztacie danych ten sam przepływ stawiasz na pulpicie jako kafel („Dodaj kafel" → „Przepływ rentowności"). Kafel ma nad rysunkiem jedno zdanie z odpowiedzią i przełącznik Rysunek / Tabela, liczy okres swojej karty (a nie nagłówka), a gdy filtr pulpitu wskazuje dokładnie jedną jednostkę — pokazuje jej wynik. Filtra kategorii, kontrahentów, kilku jednostek naraz ani kwartałów przepływ nie stosuje i mówi to na karcie jednym zdaniem.

Najpierw jedna liczba

Na górze strony stoi to, po co zwykle się tu przychodzi: ile zostaje na rękę — i ile to jest z każdych 100 zł, które zapłacili klienci. Dla zamkniętego okresu obok stoi porównanie z poprzednim („o 2 990 zł mniej niż w lipcu"). Trwający miesiąc nie jest porównywany z pełnym poprzednim — zawsze by „spadał", a to nie jest informacja, tylko kalendarz.

Pod liczbą pasek „Na co idzie każde 100 zł od klientów": VAT, koszty, ZUS, składka zdrowotna, PIT i to, co zostaje. Wskaż kawałek paska, a na rysunku zapali się to samo pudełko.

Jak czytać rysunek

Rysunek czyta się od lewej do prawej (na wąskim ekranie — z góry na dół):

• Grubość wstęgi to kwota — w jednej skali dla całego rysunku. 10 tys. zł ma tę samą grubość w każdym miejscu.
• Główny nurt (przychód → netto → zysk przed podatkami → na rękę) biegnie górą jedną prostą linią, a wszystko, co od niego odchodzi, odrywa się w dół. Im węższy nurt na końcu, tym więcej po drodze odeszło.
• Kolor to znaczenie, nie ozdoba: niebieski — VAT, ceglasty — koszty, złoty — podatki i składki, zielony — to, co zostaje.
• Wskaż pudełko, a zapali się cała droga tych pieniędzy: skąd przyszły i dokąd płyną dalej, z kropkami płynącymi wzdłuż wstęg. Reszta przygaśnie.

Na wąskim ekranie, np. na telefonie, każde pudełko ma własny wiersz, więc podpisy zawsze się mieszczą, a nic nie przewija się w bok. Koszty i VAT rozwiniesz strzałką przy wierszu.

Dlaczego VAT z zakupów nie dochodzi do „na rękę”

Kupujesz program za 1 000 zł netto + 230 zł VAT — dostawca dostaje 1 230 zł. Te 230 zł odliczasz, więc urzędowi przelewasz o 230 zł mniej: VAT od Twoich klientów pokrywa VAT, który zapłaciłeś dostawcy. Cały VAT od klientów rozchodzi się więc na dwie strony — do dostawców i do urzędu — i nic z niego nie zostaje u Ciebie. Dlatego „VAT zapłacony dostawcom” kończy się w gałęzi VAT, a nie w „na rękę” ani w przychodzie netto.

Korzyść z odliczenia i tak jest w wyniku: koszty liczą się netto (1 000 zł), a nie brutto (1 230 zł). Bez odliczenia — np. na zwolnieniu z VAT — kosztem byłoby całe 1 230 zł. Gdyby rysunek dopisał te 230 zł jeszcze do „na rękę”, policzyłby je dwa razy. Ile VAT-u z zakupów stoi w gałęzi VAT, mówi też objaśnienie Kosztów.

„Dlaczego tyle?" — klik w pudełko

Każde pudełko rozpisuje się na działanie. Na bardzo szerokim ekranie, kiedy obok rysunku zostaje miejsce na panel, objaśnienie staje obok niego; na węższym wysuwa się z boku, a na telefonie od dołu.

• Zaliczka PIT — na liniowym i skali liczona narastająco od stycznia: przychód od 1 stycznia, minus koszty uzyskania przychodu, minus składki społeczne, minus odliczona składka zdrowotna (do rocznego limitu) = podstawa od początku roku × stawka, minus zaliczki już należne za wcześniejsze miesiące. Na ryczałcie — przychód minus składki i połowa zdrowotnej, razy stawka. Wyliczenie jest odtwarzane ze stałych i sprawdzane z kwotą silnika — jeśli się nie zgadza, nie jest pokazywane.
• ZUS społeczny — wariant miesiąca z harmonogramu ulg, podstawa i każda składka osobno.
• Składka zdrowotna — dochód i stawka, a minimum ustawowe stoi pod spodem jako podłoga ze swoją kwotą; na ryczałcie — przychód od 1 stycznia i próg.
• VAT do urzędu — należny minus odliczony.
• VAT zapłacony dostawcom — faktury zakupowe brutto minus to, co jest w kosztach: netto i VAT, którego nie odliczasz (np. 50% przy autach osobowych). Zostaje VAT, który odliczasz.
• Koszty — faktury netto, VAT, którego nie odliczasz, i wydatki bez faktury. Pod spodem: ile VAT-u z tych faktur odliczasz i gdzie stoi na rysunku. Jeśli podatkowo (KUP) liczy się inna kwota, objaśnienie mówi ile i dlaczego.

Przy podatkach stoi też stan płatności: „Zapłacone w całości." albo „Jeszcze niezapłacone: 7 520 zł do 20 października 2026." Przy przychodzie, kosztach i VAT-cie zapłaconym dostawcom panel pokazuje też dokumenty, z których wzięła się kwota — osiem największych, z linkiem do każdej faktury i transakcji.

Na bardzo szerokim ekranie, gdy nic nie jest zaznaczone, panel obok pokazuje cały rachunek jako tabelę — te same kwoty co na rysunku, z groszami i udziałem w przychodzie. Na węższym tę samą tabelę włączasz przełącznikiem Rysunek / Tabela nad rysunkiem.

Rozwijanie kosztów

Koszty dzielisz przełącznikiem Koszty według: Jednostki / Kategorie / Kontrahenci. Klik w pozycję (ta ze strzałką) rozbija ją na części: jednostka — na podjednostki, potem na kategorie, potem na kontrahentów.

To ścieżka, nie filtr: rozbitą pozycję zastępują jej części, rodzeństwo zostaje na miejscu, więc suma kosztów i wszystko za nią się nie zmienia. Nad rysunkiem rosną okruszki z drogą powrotną. Pozycja z jedną częścią („Auta" z jednym autem) rozbija się od razu głębiej — klik nigdy nie jest pusty.

Najmniejsze pozycje zwijają się w „Pozostałe (N)", a koszty bez przypisania trafiają do Bez jednostki / kategorii / kontrahenta — to sygnał do uporządkowania danych, nie powód, żeby kwota zniknęła.

Wynik jednej jednostki

Klik w źródło przychodu, a w panelu — Wynik tej jednostki (nie ma go przy „Bez jednostki" ani „Pozostałe"). Rysunek przestawia się na nią: jej przychód, jej koszty i jej VAT. Nie ma tu PIT-u, ZUS-u ani kosztów wspólnych (auta, biuro, księgowość) — liczą się od całej firmy, a przypisanie ich jednemu klientowi wymagałoby wymyślonego klucza podziału. Dlatego reszta nazywa się „Przed kosztami wspólnymi" — to wkład jednostki w firmę, a nie jej zysk. Powrót: okruszek Cała firma.

Skąd biorą się liczby

Wszystko z dokumentów, które już masz w AUTOPILOCIE — nic nie jest prognozą:

• Przychód — faktury sprzedaży z okresu, po dacie sprzedaży (a gdy jej nie ma — po dacie wystawienia). Faktury odrzucone i faktury korygujące nie wchodzą.
• Koszty — faktury zakupowe z okresu (netto plus VAT, którego nie odliczasz) i wydatki z konta firmowego bez sparowanej faktury. Wydatek sparowany z fakturą liczy się raz — przez fakturę.
• VAT — należny z faktur sprzedaży, zapłacony dostawcom (odliczony) z faktur zakupowych z procentem odliczenia każdej z nich.
• ZUS, zdrowotna i PIT — z roku podatkowego policzonego z zaksięgowanych dokumentów: zaliczki PIT narastająco od stycznia, próg składki zdrowotnej na ryczałcie z przychodu od 1 stycznia, ZUS według harmonogramu ulg (ulga na start, mały ZUS), a w grudniu zamkniętego roku — roczne rozliczenie PIT i składki zdrowotnej. Kwartał i rok to suma tych samych miesięcy. To ta sama ścieżka, z której liczy Warsztat danych i zmienne podatkowe we wskaźnikach własnych, więc dwa ekrany nie pokażą dwóch różnych kwot.

Okres, który jeszcze trwa, pokazuje to, co już zaksięgowane — i mówi to wprost nad liczbą. Gdy rozliczenie roczne zamkniętego roku zwraca więcej, niż w okresie zapłacono, rysunek tego nie pokazuje (nie ma ujemnych wstęg), a zdanie pod nim podaje kwotę zwrotu. Grudzień z zerowym rozliczeniem rocznym jest objaśniony jak zwykły miesiąc, ze zdaniem, że rok niczego nie dopłaca ani nie zwraca.

„Na rękę" to wynik okresu, liczony z dat na fakturach, a nie stan konta: pieniądze wpływają zgodnie z terminami płatności, a ZUS, PIT i VAT schodzą z konta dopiero po okresie, którego dotyczą — przy rozliczeniu kwartalnym PIT i VAT płacisz po kwartale. Ile możesz ruszyć dziś, mówi prognoza cashflow.

Kiedy rysunek powie „nie wiem"

AUTOPILOT nie zgaduje kwot podatkowych. Bez ustawień podatkowych, na ryczałcie bez stawki albo dla zakresu dat, który nie obejmuje pełnych miesięcy, rysunek pominie podatki i napisze dlaczego, a resztę podpisze jako „Zysk przed podatkiem".

Gdy koszty i podatki przewyższają przychód, brakujące pieniądze nie biorą się znikąd: na rysunku pojawia się czerwone pudełko „Dopłata z konta" (na szerokim rysunku wstęgi z niego są kreskowane), a nad nim — o ile okres wyszedł na minus. Gdy w okresie nie ma żadnego dokumentu, strona mówi to wprost zamiast straszyć samym ZUS-em i proponuje ostatni okres, w którym dokumenty są (na karcie zawężonej do jednostki — ostatni okres tej jednostki).

Dobre praktyki

• Zacznij od paska „100 zł". Jeśli koszty i podatki razem zjadają więcej niż połowę, rysunek pokaże, która gałąź jest najgrubsza.
• Klikaj podatki. Wyliczenie PIT-u z podstawą i stawką to najszybszy sposób, żeby sprawdzić liczbę z księgową.
• Porównuj kwartały, nie tylko miesiące. Jednorazowy zakup sprzętu przestaje dominować obrazek.
• Traktuj „Bez kategorii" jak zadanie. Duża pozycja bez przypisania znaczy, że każdy inny raport też liczy mniej, niż powinien.